2010.11.07- රිවිර – අහිමි වු අවස්ථා හා කැපවීමෙන් රට දියුණු කර ගත හැකි මග

නිදහස ලැබුන දා පටන් මහජනතාව මහත් අපේක්ෂා සහගතව බලා සිටියේය. ඔවුන්ට අවශ්ය1වූයේ සැනසිලිදායකට ජීවිතයක් ගතකිරීමයි. 1978 දක්වා මෙරට පැවතියේ සංවෘත ආර්ථික කරටා මයකි. දේශීයත්වය මත යැපෙමින් ආනයන හා අපනයන අතර සීමා පැවති මෙම කරනස මය අවසන් වූයේ විවෘත ආර්ථීකය හඳුන්වාදීමත් සමගය. කලින් කලට වාමාංශික හා දක්ෂිණාංශික අදහස් ඇති ආණ්ඩු බලයට පත් වූ අතර මෙම ආණ්ඩු විසින් අනුගමනය කළ පර්ෂ තිපත්ති එකිනෙකට වෙනස්ය. ආර්ථික පරන් තිපත්ති අතර වෙනස්කම් නව අත්හදා බැලීම් අවසානයේ දී රටට ඉතිරිවූයේ දුප්පත්කම හා ගැටුම් පමණකි. ගෙවුණ දශක හය ඇතුලත සියයට පහක පමණ සාමාන්යර පණ නල ගැට ගසා ගන්නා වර්ධනයක් විනා රටට අවශ්යත දියුණුව ලගා කරගන්නට අපොහොසත්විය.
ශරීධ ලංකාව නිදහස ලබන අවස්ථාවේ එකම ආර්ථීක පසුබිමක පසුවූ ආසියාවේ රටවල් මෙරටට වඩා ඉදිරියට ගොස් ආර්ථිකය හා සමාජ කරිථ යාකාරීත්වය අතින් ඉහල තැනෙකට පත් වූයේ ඇයි? මහජනතාව ඉල්ලා සිටින දේ දෙන ඒ හෙයින් ජනතාවගේ සහායෙන් බලය ලබා ගන්නා දේශපාලන පක්ෂ තට්ටුමාරුව මෙයට වගකිව යුතුය. පැවති හැම ආණ්ඩුවක්ම මහජනතාවට පොරොන්දු ඉදිරිපත් කළේය. දේශපාලනඥයන් තම ඡුන්ද පදනම වැඩි කරගත්තේ පොරොන්දු විසි කරමිනි. මේ ඇතැම් පොරොන්දු ඉටු කළ හැකි ඒවා නොවේ. ඉටු කළ හැකි පොරොන්දු වෙනුවෙන් වන්දි ගෙවුවේ මහජනතාවමය. නොමිලේ හාල්, නොමිලේ බෙහෙත් හා නොමිලේ අධ්යා්පනය යනුවෙන් පොරොන්දු පරාං කාශයට පත් කිරීම පහසු එකකි. ඒවාට ආකර්ශනය වන වැසියෝ ජන්දය දී දේශපාලනඥයන් ද, දේශපාලන පක්ෂ ද බලයට පත් කරති. බලය ලබා ගන්නා දේශපාලනඥයන් මේ ජන්ද පොරොන්දු ඉටු කරන්නේ මහජන මුදලින්ය. ආණ්ඩු මුදල් උපයා ගන්නේ බදු ආදායමින් වන අතර ඒ බදු වැය කළ යුත්තේ මහජනතාවට සුබ සෙත සලසන අතර නිෂ්පාදනය නැංවෙන ව්යාඒපෘති වෙනුවෙන්ය. ආයෝජනයක් නැතිනම් ආදායමක් නොලැබේ. එදා සිට මේ දක්වාම ආණ්ඩු කළේ මහජනතාවට සහන දෙන බව පෙන්වමින් තමන්ට ලැබෙන ආදායම සහනාධාර වෙනුවෙන් වැය කිරීමය. මේ නිසා ආයෝජනයට මුදල් නැති, එපමණක් නොවේ ආදායම නැති හෙයින් දිගින් දිගටම ණය ගන්නා ආණ්ඩු මෙරට පාලනය කළේය.
ආදායම් නැති, අලූත් ආයෝජනයක් කරන්නට වත්කමක් නැති ආණ්ඩු අලූතින් රැකියා වෙළඳ පොළට පරරී වේශ වන තරුණන්ට රැකියා සපයන්නේ කෙසේද? වැඩ කරන ජනතාව වැඩි වැටුප් ඉල්ලන විට එයට උත්තර දෙන්නේ කෙසේද? කෘෂිකර්මය, මංමාවත්, පාසල්, ගමනාගමන හා රෝහල් පර්ත ශ්න උද්ගතවන විට විසඳුම් දෙන්නේ කෙසේද? තමන්ගේ පරූත ශ්න නොවිසඳන ආණ්ඩු බලයට පත්කිරීමෙන් හා යළි පළවා හැරීමෙන් වඩා තෙහෙට්ටු වූ ආවේගශීලී තරුණයෝ කැරළි ගසන්නට පටන් ගත්හ. 1971 කැරැල්ලට හේතු වූයේ අසහනයෙන් පිරීගිය හදවත් වලින් යුතු තරුණන් තමන්ට අවශ්යෙ පරලට තිපත්ති සහිත පාලනයක් වෙනුවෙන් ගෙන ගිය අරගලයක් බව අවිවාදිතය. පරශ් ජාතන්තර‍ැටවාදී පාලනයකට එරෙහිව අවිගැනීම වරදකි. රජය එය මර්දනය කළේය. තරුණන් ගේ හඩ යටපත් වූ නමුත් විසඳුම් ලැබුණේ නැත. දෙවන වතාවටත් කැරැල්ලක් ඇති වුයේ එහෙයිනි. දකුණට සංවර්ධනයක් ඇතත් තමන්ට සාධාරණ අවස්ථා නැති බව කියමින් උතුරේ අරගලය පැන නැංගේය. දුප්පත්කම සමාජ විෂමතා හා සාධාරණ අවස්ථා අහිමිවීම යන පීඩනය පුපුරා ගියේ ජාතීන් අතර තරතු ස්තවාදී අරගලයක් ඇති කරමිනි. අවසානයේ දී මිනිස් වෙස්ගත් බෝම්බ පිපිරෙන, අහිංසක සාමාන්යී ජනතාව ඝාතනය කරමින් වෙනම රටක් ඉල්ලා සිටීමේ ව්යාබයාමයක් දක්වා දුර දිග ගියේ මෙකී මූලික කේන්ද්රීඅය ගැටලූවයි. ආර්ථිකය හා සාමජය දියුණුවන විට එකිනෙකා අතර පවතින වෙනස්කම් හා නොගැලපීම් වියැකී යයි. සිංගප්පූරුවේ හෝ මලයාසියාවේ ජාතීන් ගණනාවක් වෙසෙයි. ලන්ඩන් නගරයේ එක රාතිරුවේයකට කතා කරන භාෂා ගණන විශාලය. ඉන්දියාවේ ජාති හා ආගම් ගණනකි. මේ සමාජ තුළ පරාා ශ්න ඇත. එහෙත් ඒවාට ස්වභාවික විසඳුම් ලැබී ඇත්තේ ආර්ථික දියුණුවත් සමගය.
ශීරභාව ලංකාව නිදහස ලබන විට ආර්ථීක අතින් හොඳ ස්ථාවරයක සිටියේය. රබර් නිෂ්පාදනයෙන් ලද ආදායම නිසා රටේ ආර්ථිකය ඉහල මට්ටමක පැවති අතර කෘෂි අපනයන නිසා රටට හිස ඔසවා සිටින්නට හැකියාවක් ලැබී තිබුණි. රටේ පාලනය හෙබැවූ දේශපාලන පක්ෂ මුලින් කී අන්දමට ජනතාව ඉල්ලා නොසිටි මහජනතාව වෙනුවෙන් මේ යහපත් ආර්ථිකයේ ධනය වියදම් කළේය. අලූත් ව්යිවසායකයන් බිහි කළේ නැත. යැපෙන හා අනුන් විසින් පවරන මෙහෙවර වෙනුවෙන් යැපෙන ශරලන මික සමාජයක් පමණක් බිහි කළේය.
අතීතය වෙනුවට අනාගතය දෙස සුපරීක්ෂාකාරීව අවධානය යොමු කිරීමේ මොහොත උදා වී තිබේ. ඝනාන්ධකාරයෙන් පසු අරුණාලෝකය උදා වෙයි. අවුරුදු තිහක යුද්ධය මෙරට ජන සමාජය ඝන අන්ධකාරයක හුදෙකලා කළේ නම් තරබු ස්තවාදය පරාජයට පත් කිරීමෙන් පසු අරුණාලෝකය කරා යන මාවතට පරේා වේශ වී සිටිමු. මේ අවස්ථාවේ අතීතයෙන් පාඩම් ඉගෙන ගත යුතුය.
ලෝක ආර්ථිකය පසු බෑමකින් පසු නැගී සිටින අවස්ථාවකි. අසල් වැසි ඉන්දියාව හා චීනය වේගවත් සංවර්ධනයක් කරා යමින් සිටී. මේ රටවල් ලෝක ආර්ථීකය අධ්යයයනය කළේය. එහි ගමන් මග අනුව තමන් ගේ රට තුළ අවශ්යව ආර්ථීක පරබැ තිසංස්කරණ හඳුන්වා දුන්නේය. විශේෂයෙන් ඉන්දියාවේ වර්තමාන පරස් ගතියට හේතු වී ඇත්තේ එවකට මුදල් ඇමැති වශයෙන් කරිව යා කළ වත්මන් අගමැති ආචාර්ය මන් මෝහන් සිං මහතා හඳුන්වා දුන් පරෙන තිසංස්කරණ හෙයින් බව පිලිගැනේ. කියුබාව වෙනස් වී තිබේ. චීනය ගනු දෙනු කරන්නේ ඇමරිකාව සමගය. බරයි සීලය යළි ගොඩ නැගී ඇත්තේ පෞද්ගලික ව්යමවසාය මත බර තබන ලද ආර්ථික පරබු තිසංස්කරණ හෙයිනි. බිර්ගලතාන්යිය සේ දිනවල වේගවත් ආර්ථීක පරශේ තිසංස්කරණයක් කර ගෙන යන අතර එහි පරයි තිපලයක් වශයෙන් දැනට එරට සමාජය මුහුණ දී ඇති ගැටලූ ඉක්මනින් විසදා ගත හැකි වෙතැයි ජගත් ආර්ථීක විශේෂඥයෝ බලාපොරොත්තු පළ කරති.
ආර්ථිකයක් වේගවත් ගමනකට හැරවීමේ දී එයට අවශ්යැ ජවය ලබා ගත යුත්තේ සමාජයෙන්ය. සමාජයට එහි පීඩනය දැනේ. අපහසුතා වලට මුහුණ දෙන්නටත්, යම් කැපවීමක් කරන්නටත් සිදුවෙයි. එකී කැපවීම නොකර ආයෝජනයකට අවශ්යළ පරාව ග්ධනය සොයාගත නොහැකිය. එය රටකට පමණක් නොවේ ගෙදර දොරටත් එසේය. අපේ පවුලේ දියුණුවක් වෙන්නටනම් අලූතින් යමක් පටන්ගත යුතුය. කෘෂිකර්මය නැතිනම් වෙළඳ ව්යා පාරයක් වැනි යමක් වෙනුවෙන් ආයෝජනය කරන්නේ දැනට පවතින පහසුකම් යම් පමණකින් අඩු කර කැපවීමක් ඇතිවය. දුෂ්කරතා විදින්නට සිදුවෙයි. පවුලේ හැම දෙනෙක්ම එකඟ නම්, ඔවුන්ට මේ වෙනස අවසානයේ යම් දියුණුවක් ලැබෙන බව විශ්වාස කරන්නේ නම් කැපවීමටත් අවසානයේ ජය අත් පත් කර ගන්නටත් හැකිවෙයි. රටක තත්ත්වය ද එයට නොවෙනස්ය. රටක නායකත්වය මහජනතාව ඉදිරියට ගොස් යථාර්ථය පෙන්වා ගමන්කළ යුතු සංවර්ධන ගමන ගැන පෙන්වා දීම අවශ්යවය. මහජනතාව තම නායකයා ගේ ඉලක්කය විශ්වාස කළ යුතුවෙයි. කැපවීම අවසානයේ අරමුණ කරා යා හැකි වන බවට උපේක්ෂා සහගත විය යුතුවෙයි.
රජයේ සැලසුම 2015 වර්ෂය වන විට ඒක පුද්ගල ආදායම, අඩුම තරමින් ඇමරිකානු ඩොලර් 4000 සීමාව ඉක්මවීමයි. එය වර්තමානය මෙන් දෙගුණයකි. එය පහසු ඉලක්කයක් නොවේ. මෙම ඉලක්කය කරා යාමට නම්, මෙරට ආයෝජන අනුපාතය, දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් සියයට 40 ක් පමණ දක්වා ඉහළ නංවා ගැනීම අවශ්‍යය. දැනට මෙරට ආයෝජන පර්ම තිශතය සියයට 26 කි. මෙයින් රජයේ ආයෝජන පරයව මාණය සියයට හයක් පමණ වෙයි. විදේශීය ආයෝජනය සියයට එකකි. ඉතිරි පරතරය පියවා ගත හැක්කේ කෙසේද? රජය ඉදිරිපත් කරන්නට යෝජිත අය වැය ලේඛනය උත්තර දිය යුතු ගැටලූව එයයි.
රජයේ ආදායම වැඩි කර ගත යුතුය. එය කළ හැක්කේ බදු නැංවීමෙන් පමණකි. ආදායම් වැඩි කර ගැනීමට වැට් පරෝජ තිශතය සියයට විස්සක් දක්වා වැඩි කිරීම කළ හැකිය. දැනටමත් දුම්කොළ හා මත්පැන් බදු වැඩි කර තිබේ. තේ අපනයනයේ දී අමතර බද්දක් අයකරයි. අත්ය වශ්යර ආහාර ද්ර්ව්ය වෙනුවෙන් අතිරේක බදු පැනවූ අතර පසුව අර්තාපල් හා ලොකු ලූණූ බදු අඩු කළේය. එසේ කිරීමෙන් ලැබෙන ආදායමෙන් මිලියන දෙකක් පමණ වන රජයේ සේවකයන්ට වැටුප් වැඩි කළ හැකිවෙයි. රුපියල් දහසක් අතට දී බදු වැඩි කිරීමෙන් පරසේ යෝජනයක් නැත. වැඩිවන බදු ගෙවන්නේ මහජනතාවයි. ජනාධිපති බදු කොමිසම අනුව බදු සංශෝධන යෝජනා ගෙන ඒම මෙවර සිදුවන එකකි. දැනට පවතින විෂම බදු කරුට ම වෙනුවට සරල සෘජු බදු පරජන තිපත්තියක් හඳුන්වා දෙන්නට අපේක්ෂා කරන බව දැනටමත් රජය පරනු කාශ කර තිබේ. නමුත් රජය කළ යුත්තේ බදු අයකර ගත හැකි පිරිස වැඩි කිරීමයි. එය කළ හැක්කේ ව්යනවසායකයන් වැඩි කිරීමෙන් පමණකි. ව්ය්වසායකයින් වැඩි වන්නේ මුලින් සඳ හන් කළ පරිදි ආයෝජන වැඩි වුවහොත් පමණක් බව අවබෝධ කර ගත යුතුව ඇත.

මේ අතර අය වැය හිඟය පාලනය කරගත යුතුවේ. එසේ නොවුන හොත් සිදුවන්නේ හිඟය පියවන්නට වැඩි වැඩියෙන් ණය ගන්නට සිදුවීමයි. 2009 වසරේ දී මෙරට දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ පරයි තිශතයක් වශයෙන් අය වැය හිඟය සියයට 9.9 ක් වූ අතර ගෙවී යන 2010 වසරේ දී එය සියයට 8 ක සීමාවේ පවත්වාගෙන යා හැකි වෙතැයි යෝජනා කර තිබුණි. බදු සංශෝධන හා බලාපොරොත්තු වූ රජයේ ආදායම් ලැබීම මත එහි අවසාන දත්ත තීරණයවනු ඇත. දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ පර්් තිශතයක් වශයෙන් මේ වසරේ පළමු මාස හත ඇතුලත අය වැය හිඟය සියයට 8.22 කි. 2009 අවුරුද්දේ මෙම කාලය තුළ දී රුපියල් බිලියන 288.3 ක් ව පැවති හිඟය මේ වසරේ මෙම කාලසීමාවේ දී රුපියල් බිලියන 264.6 ක් තෙක් අඩු කරගන්නට සමත් වී ඇති බව දක්වන බව ශරීස ලංකා මහ බැංකුවේ දත්ත රජයේ ආදායම සියයට 18.29 කින් වැඩි වී ඇති අතර පසුගිය වසරේ මුල් මාස හත සමග සසඳන විට එය රුපියල් බිලියන 372.4 තෙක් බව ද පෙන්වයි.
අය වැය හිඟය පියවන්නටත්, සංවර්ධන අභිලාශයන් වෙනුවෙනුත් රජය ගෙන ඇති ණය රුපියල් බිලියන 4100 ඉක්මවා ඇත. දේශීය හා විදේශීය වශයෙන් ගෙන ඇති මෙම ණය ආපසු ගෙවිය යුත්තේ රටක් වශයෙන් ආදායමක් ඉපැයීමෙන්ය. දැනටමත් ජාත්යයන්තර මූල්යි අරමුදල මෙරට ණය ගැනීම් අධෛර්යවත් කරමින් නිෂ්පාදන නැංවීම හා ආයෝජන අවස්ථා වැඩි කිරීම කෙරෙහි දෙන උපදෙස් කෙරෙහි සැලකිලිමත් වීම වටී. මේ වනවිට රජයේ ණය සේවා ගෙවීම් වෙනුවෙන් වසරකට රුපියල් බිලියන 801.1 ක මුදලක් වැය කරන්නට රජයට සිදුව ඇත. එය 2009 වසරට වඩා සියයට තිහකින් වැඩිවීමකි. තව දුරටත් දේශීය ණය ගැනීම උද්ධමනය වැඩි කිරීමට හා විදේශීය ණය ගැනීම රටේ විදේශ ආදායම පිරිහීමට හේතු විය හැකිය. 2009 අවසන්වන විට මෙරට විදේශීය මුදල් සංචිතය ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 1.9 දක්වා පහත වැටුණ අතර ජාත්යීන්තර මූල්යං අරමුදලේ සහන හෙයින් දැන් එය ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන පහක් දක්වා වැඩි වී ඇත. මෙම මුදල් මෙරට ආනයන හා විදේශ ණය සේවා ගෙවීම් වෙනුවෙන් වැය වන විට නැවත නැවතත් විදේශ සංචිත පහත වැටීම වැලැක්විය නොහැකිය.
2011 වසර වෙනුවෙන් නොවැම්බර් මස අග පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කිරීමට යෝජිත අයවැය ලේඛනයට අදාල විසර්ජන පණත් කෙටුම්පත පසුගියදා ඉදිරිපත් විය. පණතට අනුව 2011 වසරේ මෙරට සම්පූර්ණ වියදම රුපියල් බිලියන 1,080 කි. එයින් සියයට විස්සක් එනම් රුපියල් බිලියන 215.2 ක් ආරක්ෂක වියදම් වෙනුවෙන් වැය කරනු ඇත. නොඑසේනම් පසුගිය වසරට වඩා තවත් සියයට හයකින් වැඩි මුදලක් ආරක්ෂක වියදම් වෙනුවෙන් වෙන් කර තිබේ. ආරක්ෂක අංශ වැටුප් සේවා වියදම් සහ යුධ මිළදී ගැනීම් වෙනුවෙන් ගෙවන්නට ඇති ණය මුදල් හෙයින් තවමත් ආරක්ෂක වියදම වැඩි බව රජය දැනටමත් නිල වශයෙන් පරක් කාශ කර ඇත. ආර්ථික සංවර්ධනය වෙනුවෙන් රුපියල් බිලියන 75.2 ක්, සෞඛ්යි අංශයේ වියදම් වශයෙන් රුපියල් බිලියන 62.25 ක්, වරාය හා ගුවන් සේවා වෙනුවෙන් රුපියල් බිලියන 28.65 ක් වශයෙන් පරින ධාන වියදම් වෙන් කර ඇත.
ශරී් ලංකාව යුධ ගැටුම් නොතිබුණා නම් සියයට අට දහය අතර ආර්ථික වර්ධනයක් පවත්වා ගනිමින් දියුණුව කරා ගමන් කළ හැකිව තිබුණි. දැන් අවශ්යත මෙම අහිමිවී ගිය අවස්ථාව උදා කර ගැනීමයි. රට සංවර්ධනය කිරීමෙන් හා එහි පරශ් තිපලයක් වශයෙන් ඒක පුද්ගල ආදායම වැඩි වීමෙන් විනා මහජනතාවට සහනයක් ලැබෙන්නේ නැත. වැටුප් වැඩි කිරීමෙන්, ඉන්ධන සහන සැලසීමෙන් හෝ දුප්පතුන්ට වැඩි පුර ආධාර සැපයීමෙන් රටක් දියුණු වන්නේ නැත.
ආයෝජනය කරන්නට මුදල් නැති, මුදල් උපයා ගන්නට තව තවත් බදු වැඩි කළ නොහැකි අවස්ථාවක ආණ්ඩුව ආර්ථිකයේ අබල දුබලතා සොයා එහි පරක් තිසංස්කරණයක් කළ යුතුය. ආර්ථිකයේ පරිවර්තනයක් ඇති කළ යුතුය. නිෂ්පාදනය වැඩි කර පලදායකත්වය ඉහළ නැංවිය යුතුවෙයි. එයින් නිපදවන භාණ්ඩයේ මිළ අඩුවෙයි. අලාභ ලබන රජයේ ආයතන සම්බන්ධයෙන් නිසි පියවර ගත යුතුවේ. මහජනතාවට සේවා සපයන බව පෙන්වන රජයේ පරිි ධාන ආයතන නිතිපතා අති විශාල මුදලක් පාඩු ලබන අතර මේ පාඩු පියවන්නේ බදු වලින් හා තව තවත් ණය ගැනීමෙනි. මෙම පාඩු ලබන ආයතන ගන්නා බැංකු ණය වෙනුවෙන් ගෙවන පොලිය ද, රජය අයවැයෙන් මේ ආයතන වෙනුවෙන් සහන වෙනුවෙන් වෙන් කරන මුදලට ගන්නා ණය පොලිය ද ගෙවන්නේ මතු පරපුරයි. දේශිය හා විදේශීය ආයෝජකයන්ට දොරටු විවර කළ යුතුය. තව තවත් ව්යුවසාය ඇතිකිරීමෙන් පමණක් රැකියා අවස්ථා ජනිත කළ හැකිය. මහජනතාවට වැඩි ආදායමක් ලැබෙන පසුබිමක් ඇත් කළ හැකිය. එවැනි නව ව්යනවසායකත්ව ජාලයකින් පමණක් ආර්ථිකයේ පර්ේ සාරණයක් ඇතිවෙයි. එම පරයන සාරණය රජයට නව බදු අයකරගැනීමේ අවස්ථා නිර්මාණය කරයි.
ශරිට ලංකාව තවමත් උත්සාහ කරන්නේ මහජනතාවගේ හිත දිනාගෙන රාජ්යන පාලනය කිරීමේ සංකල්පයයි. ඉදිරි දශකය ආසියාවේ යුගය වශයෙන් සැලකෙන අතර ගෙවුන දශකය තුළ ලෝක ආර්ථිකය දෙගුණයකින් වර්ධනය වන විට ආසියාවේ ආර්ථිකය තුන් ගුණයකින් වර්ධනයවී ඇති බවත් වසර 2030 වන විට ලෝක ආර්ථීකය දැනට පවතින මට්ටම සියයට පණහකින් හා ආසියාවේ ආර්ථිකය ලෝක ආර්ථිකයෙන් තුනෙන් එකක් තරම් පරයය සාරණය වන බවත් ජාත්යකන්තර මූල්යර අරමුදලේ අලූත්ම පර්යේෂණ වාර්තා දක්වයි.
මේ අනුව මහත් වගකීමකින් යුතුව කිරකජායා කළ යුතු යුගයක් උදා වී තිබේ. රටට අවශ්යර ආර්ථික පර්ධ තිපත්ති අනුගමනය කිරීම පහසු නැත. එය ජනපරිුගයය දේශපාලනය සමග ගැලපෙන්නේ නැත. යථාර්ථය පෙන්වා දී අවශ්යන ව්යුළහාත්මක වෙනස්කස් කිරීමට මෙවර අයවැය යෝජනා හොඳ පසු බිමක් සකසා තිබේ. රජය ඉහළ මට්ටමේ දේශපාලන ජනපරියවීයතාවක් පවතින අවස්ථාවක මහජනතාවට ඇත්ත කියා නිවැරදි තීන්දු ගෙන ඒවා කරිර යාත්මක කළ යුතුය. අය වැය සකස් විය යුත්තේ එකී අභිමතාර්ථ මුදුන් පමුණුවාගත හැකි අන්දමටය.

ගාමිණී සරත් ගොඩකන්ද

පාලනයකින් තොරව අත්යදවශ්යක භාණ්ඩ මිළ වැඩි වෙමින් පවතී

ලබන වසර වෙනුවෙන් නොවැම්බර් විසි දෙවැනිදා ඉදිරිපත් කිරීමට යෝජිත අයවැය සම්බන්ධ විසර්ජන පණත් කෙටුම්පත පසුගියදා පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කළේය. අගරා්ාාමාත්යි දි. මු. ජයරත්න මහතා ඉදිරිපත් කළ මෙම විසර්ජන පණතට අනුව 2011 වසරේ මෙරට සම්පූර්ණ වියදම රුපියල් බිලියන 1,080 ක් පමණ වෙතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. එයින් සියයට විස්සක් එනම් රුපියල් බිලියන 215.2 ක් ආරක්ෂක වියදම් වෙනුවෙන් වැය කරනු ඇත. අය වැය මගින් එක් ශීර්ෂයක් යටතේ වෙන් කරන වැඩි ම මුදල එයයි. නොඑසේනම් පසුගිය වසරට වඩා තවත් සියයට හයකින් වැඩි මුදලක් ආරක්ෂක වියදම් වෙනුවෙන් වෙන් කර තිබේ. ආරක්ෂක අංශ වැටුප් සේවා වියදම් සහ යුධ මිළදී ගැනීම් වෙනුවෙන් ගෙවන්නට ඇති ණය මුදල් හෙයින් තවමත් ආරක්ෂක වියදම ලබන වසරේ අයවැය ලේඛනයේ ඉහලම වියදම සේ දැක්වෙයි. ආර්ථික සංවර්ධනය වෙනුවෙන් රුපියල් බිලියන 75.2 ක්, සෞඛ්යි අංශයේ වියදම් වශයෙන් රුපියල් බිලියන 62.25 ක්, වරාය හා ගුවන් සේවා වෙනුවෙන් රුපියල් බිලියන 28.65 ක් වශයෙන් වියදම් වෙතැයි ද ගණන් බලා ඇත.

අය වැය ලේඛනය සම්බන්ධයෙන් මහජනතාවගෙන් හා රටේ ආර්ථිකය ගැන උනන්දුවක් දක්වන සංවිධාන වලින් අදහස් හා යෝජනා ලබා ගැනීමට මුදල් අමාත්යංිශය සම්පරබනිදායයක් වශයෙන් උනන්දුවක් දක්වයි. අය වැය සකසන අතර වසර කිහිපයක් තිස්සේ මෙවැනි අදහස් ලබා ගැනීමට මුදල් අමාත්යං්ශයේ අයවැය දෙපාර්තමේන්තුව මහන්සි වූ අතර එමගින් සංවර්ධනයට වඩා ඉඩදෙන හා මහජනතාවගේ කැමැත්ත ගැන අවධානය යොමු කරන අය වැය ලේඛනයක් ඉදිරිපත් කරන්නට අවකාශ ලැබෙනු ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ.

සාමාන්ය්යෙන් අය වැය දෙපාර්තමේන්තුව රජයේ අමාත්යංනශ, දෙපාර්තමේන්තු හා අනුබද්ධ ආයතන වලින් රටේ සංවර්ධන සැලසුම් හා ඉදිරි කාලය තුළ යෝජනා කර ඇති ව්යා පෘති පිළිබ`දව අදහස් විමසයි. රජයට ආදායම් උපයා ගත හැකි අංශ හා මහජනතාවට සෙත සැලසෙන අලූත් ව්යාමපෘති ගැන මූලික අදහස් අයවැය වාර්තාවට ගොනු වන්නේ මේ අනුවය. සාකච්ඡුා වට ගණනාවකට පසු අවශ්යල තීරණ ගැනේ. එක්තරා කාලයක අය වැය අතිශය රහසිගත ලේඛනයකි. මහජනතාව, ව්යා පාරිකයන් හා දෙස් විදෙස් ආයෝජකයන් ඒ කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් දක්වති. එනමුත් වර්තමානයේ රටේ ආදායම, වියදම හා පරයු තිපත්ති සම්බන්ධව මූලික අවබෝධයක් පවතින හෙයින් මෙම අය වැය යෝජනා මගින් ඉදිරිපත් විය හැකි කරුණු ගැන දළ අදහසක් පොදු ජනතාවට ඇත. සාමාන්යායෙන් භාණ්ඩ මිල අඩු වැඩි කිරීම, බදු සංශෝධන හා සැලසුම් අනාවරණය කිරීම අය වැය මගින් නිශ්චිතව පරේ් කාශ කළ යුගය අවසන් වී ඇති අතර ජාත්යින්තර ආර්ථීකය, එමගින් රටට අත්වන බලපෑම මෙන්ම දේශීය මූල්යි හා සමාජ තත්ත්වය විමසා අවශ්යි පරිදි ඕනෑම අවස්ථාවක බදු සංශෝධන හා සංවර්ධන සැලසුම් පරරි කාශයට පත් කරන බවක් දක්නට තිබේ.
ගෙවුම්ශෙෂ පරතරය පියවා ගැනීම සඳහා ජාත්යටන්තර මූල්යර අරමුදල ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 2.6 ක මුදලක් ශරිථ ලංකාවට අනුමත කළ අතර එහි පස් වැනි වාරිකය එළැඹ ඇති මේ අවස්ථාවේ එහි විශෙෂඥයන් ශරිි ලංකාවේ ආර්ථිකය නිරීක්ෂණය කර ස්වකීය අදහස දක්වා තිබේ. ආර්ථිකය වර්ධනය වන අතර එහි ස්ථාවරත්වය සම්බන්ධයෙන් විශ්වාසය පළ කර ඇති බව පර්ම කාශ කරන ඔවුහු අවශ්යි පරශ් තිසංස්කරණ සඳහා උනන්දුවෙනු ඇතැයි බලාපොරොත්තුවෙන් සිටී. අය වැය හි`ගය පාලනය කර ගත යුතු අතර ණය සීමා කර ගැනීම ගැනත් විදේශ විනිමය අනුපාතිකය තීරණයවීම නම්යසශීලී අන්දමට සිදුවිය යුතු බවත් ජාත්යතන්තර මූල්යර අරමුදල පෙන්වා දෙයි.

2009 වසරේ දී මෙරට දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ පරොත තිශතයක් වශයෙන් අය වැය හිඟය සියයට 9.9 ක් වූ අතර ගෙවී යන 2010 වසරේ දී එය සියයට 8 ක සීමාවේ පවත්වාගෙන යා හැකි වෙතැයි යෝජනා කර තිබුණි. බදු සංශෝධන හා බලාපොරොත්තු වූ රජයේ ආදායම් ලැබීම මත එහි අවසාන දත්ත තීරණයවනු ඇත. දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ පරසා තිශතයක් වශයෙන් මේ වසරේ පළමු මාස හත ඇතුලත අය වැය හිඟය සියයට 8.22 කි. 2009 අවුරුද්දේ මෙම කාලය තුළ දී රුපියල් බිලියන 288.3 ක් ව පැවති හිඟය මේ වසරේ මෙම කාලසීමාවේ දී රුපියල් බිලියන 264.6 ක් තෙක් අඩු කරගන්නට සමත් වී ඇති බව දක්වන බව ශරීු ලංකා මහ බැංකුවේ දත්ත රජයේ ආදායම සියයට 18.29 කින් වැඩි වී ඇති අතර පසුගිය වසරේ මුල් මාස හත සමග සසඳන විට එය රුපියල් බිලියන 372.4 තෙක් බව ද පෙන්වයි.
ජාත්යලන්තර මූල්යය අරමුදල මෙරට ණය ගැනීම් අධෛර්යවත් කරමින් නිෂ්පාදන නැංවීම හා ආයෝජන අවස්ථා වැඩි කිරීම කෙරෙහි දෙන උපදෙස් කෙරෙහි සැලකිලිමත් වීම වටී. දැනට රජයේ ණය සේවා ගෙවීම් වෙනුවෙන් රුපියල් බිලියන 801.1 ක මුදලක් වැය කරන්නට රජයට සිදුව ඇත. එය 2009 වසරට වඩා සියයට තිහකින් වැඩිවීමකි. තව දුරටත් දේශීය ණය ගැනීම උද්ධමනය වැඩි කිරීමට හා විදේශීය ණය ගැනීම රටේ විදේශාදායම පිරිහීමට හේතු විය හැකිය. 2009 අවසන්වන විට මෙරට විදේශීය මුදල් සංචිතය ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 1.9 දක්වා පහත වැටුණ අතර ජාත්යින්තර මූල්යන අරමුදලේ සහන හෙයින් දැන් එය ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන පහක් දක්වා වැඩි වී ඇත. මෙම මුදල් මෙරට ආනයන හා විදේශ ණය සේවා ගෙවීම් වෙනුවෙන් වැය වන විට නැවත නැවතත් විදේශ සංචිත පහත වැටීම වැලැක්විය නොහැකිය.

රජයේ මූල්ය් පරංව තිපත්තිය අනුව ඇමරිකානු ඩොලරයට සාපේක්ෂව රුපියලේ අගය ශක්තිමත් වන බවක් පෙනේ. මෙරට ආනයන වියදම් අඩුවීම වෙනුවෙන් එය යහපත් නමුත් අපනයන දිරිගන්වන සුථ තත්ත්වයක් එයින් ඇති නොකරයි. රුපියලේ අගය ශක්තිමත් වීම මත ඩොලර් වලින් මෙරට නිපැයුම් මිළදී ගැනීමේ දී ගෙවන්නට සිදුවන මිළ වැඩි වීම අනුව ඇඟලූම්, තේ කුලූබඩු ඇතුලූ අපනයන භාණ්ඩ වෙනුවෙන් ඇති ඉල්ලූම පහල යා හැකිය. අපනයන කරුවන් දැනටමත් රුපියලේ අගය අවපරකුලමාණය කරන ලෙෂ රජයෙන් ඉල්ලා ඇත. ජාත්යගන්තර මුල්යා අරමුදල පවා පෙන්වා දෙන්නේ රුපියලේ අගය නම්යයශීලී පරල් තිපත්තියක පවත්වාගෙන යා යුතු බවය.

මැද පෙරදිග ඇතුලූ රටවල සේවය කරන ශරීය ලාංකිකයන් සම්බන්ධයෙන් දුක්බර කතාන්දර වාර්තාවන නමුත් ගෙවී යන මේ වසරේ දී එතෙර රුකියා කරන ශරීය ලාංකිකයන් මෙරටට එවන මුදල ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 3.8 ඉක්මවනු ඇතැයි ශරීබ ලංකා මහ බැංකුව ගණන් බලා තිබේ. දැනට මෙරටට විනිමය උපයන මාර්ග අතුරින් පළමු තැන සඳහන් ව ඇත්තේ මෙම ආදායම වන අතර දෙවනුව වැඩිම විනිමය පරබේ මාණයක් රටට ලබා දෙන්නේ ඇඟලූම් කර්මාන්තයයි. එනමුත් ඇඟලූම් නිපැයුම් වෙනුවෙන් අවශ්යත අමුද්රමව්යය ආනයනය වෙනුවෙන් වැය වන මුදල සමග සසඳන විට මෙම ශරීේ ලාංකිකයන් එවන මුදල විශාල වටිනාකමක් ඇති එකකි. 2005 අවුරුද්දේ මෙරටට විදේශීය ශරමක මිකයන්ගෙන් ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 1,918 ක් ලැබී ඇති බව මහ බැංකු වාර්තා දක්වයි. 2009 වසරේ දී එය ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 3,330 ක් දක්වා වැඩි වී ඇත.
විදේශීය රුකියාවල නිරත ලාංකිකයන්, ඔවුන්ගේ දරු පවුල් සම්බන්ධයෙන් රජය හෝ සුබසාධනආයතන දක්වන අවධානය එතරම් පරමක බල නැති බවට ද සමාජයේ අදහසක් පවතී. මෑතක් වන තුරු නුපුහුණු ශරනර මිකයන් මැද පෙරදිග ඇතුලූ රටවලට යැවීමේදී ඉදිරියෙන් සිටියේ පිලිපීනයවන අතර එරට බලධාරීහු එයින් වන හානි සලකා නොයෙකුත් නීති රීති හා සීමා කිරීම් පනවා ඇති අතර මේ නිසා එවැනි අවස්ථා වෙනුවෙන් ඉල්ලීම් ඇති රටවල් නව වෙළඳ පොළ සොයමින් සිටින බව ජාත්යනන්තර වාර්තා දක්වයි. ශරි් ලංකාව තානාපති කාර්යාල මට්ටමින් මෙම ශරවල ම වෙළදාම පුහුණු හා ශිල්පීය දක්ෂතා ඇති පිරිස එතෙර රුකියා වලට යොමු කිරීම දක්වා පරිවර්තනය කරන්නට උත්සාහ නොකළහොත් නුදුරු කාලයේ දී තව තවත් අනුවේදනීය සිද්ධි වාර්තා වීමට බැරි නැත. අනවබෝධය හෙයින් ව්යාේජ ඒජන්සි හා එතෙර රුකියා කරන්නන් හරහා උදා කරගන්නා රුකියා අවස්ථා අවසානයේ දී කණගාටුදායක අන්දමට අවසන් වන අතර එය වැලැක්වීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කළ යුතු වෙයි. මේ අතර සවුදි අරාබිය ශරීා ලාංකික ශරජි මිකයන් සම්බන්ධයෙන් පනවා ඇති නව නීති කෙරෙහි ද රජය අවධානය යොමු කර ඇත. විදේශ ත මණ්ඩල සමග කරන සාකච්ඡ වලින් පසු මේ තීරණ වෙනස් වන්නට ඉඩ තිබේ.
හම්බන්තොට, මාගම්පුර වරායේ පළමු අදියර අනුව එහි එකවර නැව් තුනකට සේන්දුවීමේ හැකියාව ඇති අතර නොවැම්බර් දහඅටවැනිදා පළමු නැව පැමිණෙන්නට යෝජිත බව වරාය අධිකාරිය දක්වයි. මේ අතර වරාය ආශරීමෙනතව නව ආයෝජන අවස්ථා විසිහතක් දැනට යෝජනා වී ඇත. සිමෙන්ති කම්හලක්, වාහන එකලස් කිරීමේ කර්මාන්තශාලාවක්, ගෑස් හා ගබඩා පහසුකම් වෙනුවෙන් මෙම ආයෝජන විවෘත වනු ඇත. ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 360 ක චීන ආධාර ඇතිව අපේක්ෂිත කාලයටත් කලින් ඉදිවූ මෙම වරාය ජාත්යෑන්තර නැව් සමාගම් වල අවධානයට ලක්ව තිබේ. මේ අතර කොළඹ වරායේ පුලූල් කිරීම් ද චීන ආධාර ඇතිව කිරයමේයාත්මක කරන්නට ඇති හැකියාව සොයා බලමින් සිටින බව වාර්තාවෙයි. දැනට කොළඹ වරායට පැමිණෙන නැව් වලින් සියයට තිහක් ඉන්දියාවෙන් පැමිණෙන අතර කොළඹින් පිටත්වන නැව් සේවාවන් වලින් සියයට හැත්තෑවක් ඉන්දියාව කේන්ද්රකකරගත් අවස්ථා බව ආර්ථික පර්යේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
ජීවන වියදම ගැන මැසිවිලි නගමින් අතවශ්යය ආහාර ද්ර්ව්ය මිළ ගණන් වැඩි වෙමින් පවතින බව වෙළඳ පොළ නිරීක්ෂණ දක්වයි. සහල් මිළ ගණන් ඉහල අතර එය රජයේ බලපෑමකින් තොර බව පෙන්වීම අරමුණු කරගෙන මිළ සීමාවන් ඉවත් කළ අතර මරදගහමුල සහල් වෙළදුන්ගේ සංගමය කියා සිටින්නේ මේ නිසා සහල් මිළ තවත් වැඩි විය හැකි බවය. තිරිගු පිටි මිළ වැඩි වීම හෙයින් පිටි භාවිතය අඩුවීම සහල් ඉල්ලූම ඉහල යාමට හේතුවක් වී ඇතැයි ද පෙන්වා දෙති. සීනි මිළ ගණන් වැඩි වෙමින් පවතින අතර එය ලෝක වෙළඳ පොළේ බලපෑමක් බව ව්යානපාරිකයෝ කියති. අත්යවවශ්යහ ආහාර, අල, ලොකු ලූනු හා එළවලූ මිළ ගණන් ද ඉහල යන අතර මේ සියල්ලටම බලපා ඇත්තේ අතරමැදියන්ගේ මිළ තීරණය කිරීමේ පරපා තිපත්ති බව පැහැදිලිය. රුපියලේ අගය අඩුවීම හා රක්ෂණ අධිභාර ඉවත්වීම හා මාර්ග බාධක හෙයින් භාණ්ඩ පර්ෂ වාහනයට වැය වූ වියදම් අඩුවීමෙන් වෙළෙදුන් ලබන වාසිය මහජනතාවට හිමි විය යුතු වුවත් එය එසේ නොවේ. මේ අතර දැනට වසරකට ඉහත කාලයට වඩා බැංකු පොලිය අඩු වීම හෙයින් ව්යා පාරිකයන්ගේ ණය ගනුදෙනු වලදී දරන්නට සිදුව ඇති වියදම් ද සීමා වී ඇති බව නිසැකය. මේ හෙයින් වෙළ`ද පොළ භාණ්ඩ මිළ වැඩිවීම කෙරෙහි බලපා ඇත්තේ අත්ය.වශ්යෙ භාණ්ඩ හිඟයක් ද යන පරයද ශ්නය වෙළඳ පොළ නිරීක්ෂකයෝ මතු කරති.
කොළඹ කොටස් වෙළඳ පොළ ගනුදෙනු තවදුරටත් උච්ඡුාවචනය වෙමින් පවතී. බරුද හස්පතින්දා ගනුදෙනු අවසන් වන විට සමස්ථ කොටස් මිල දර්ශකය ඒකක 7110 ඉක්මවා ගිය අතර ලබන සතියේ ගනුදෙනු තව දුරටත් ස්ථාවර විය හැකි බව තැරුව්කාර සමාගම් කියයි. ඉතුරුම් පොලී අනුපාත හා භාණ්ඩාගාර බිල්පත් පොලී අනුපාත පහත වැටීම කොටස් වෙළඳ පොළ කෙරෙහි දේශීය ආයෝජකයන් ආකර්ශනය වීමට බලපා ඇති තවත් පරුද ධාන හේතු බව ඔවුහු පෙන්වා දෙති. එනමුත් සුථ ආයෝජකයන් ලාභ ඉපැයීමේ අදහසින් නිතිපතා කරන විකිණීම් හෙයින් වර්ධනය සීමා සහිත වී ඇති බව ද ඔවුහු දක්වති. මේ අතර ලාෆ් ගෑස් සමාගමේ මූලික කොටස් නිකුතුව නොවැම්බර් පළමු සතිය වන විට අවසන් වීමට නියමිතය. රුපියල් මිලියන 350ක කොටස් නිකුතුවක් කළ හයිඩ්රොචපවර් ආයතනයේ කොටස් වෙනුවෙන් එක දිනක් ඇතුලත අපේක්ෂිත අරමුදල ඉක්මවා ඉල්ලූමක් ලැබීම කැපී පෙනෙයි. රජයට අයත් ආයතන කිහිපයක්ම කොටස් නිකුතු මගින් ස්වකීය පරාු ග්ධනය නංවා ගැනීමට අපේක්ෂා කරන බව ද වාර්තාවෙයි. තවමත් කොටස් වෙළඳ පොළ ගනුදෙනු වලදී දේශීය සුලූ ආයෝජකයන් වැඩි වශයෙන් සකරීපොළය වී සිටින අතර විදේශීය ආයෝජන හා දේශීය ආයතනික ආයෝජන පරදේ මාණවත් අන්දමින් දායක වී නැත. මේ වසරේ පමණක් සැප්තැම්බර් මාසය ඇරඹෙන විට විදේශීය ආයෝජකයන් රුපියල් බිලියන විස්සකට වැඩි කොටස් අලෙවිකර මුදල් ඉවත් කරගෙන තිබේ. එහෙත් විශ්වාසය තහවුරුවී ලාභ ඉපැයීමේ අවස්ථා වැඩිවන විට නැවත මෙම විදේශීය ගනුදෙනුකරුවන් කොළඹ කොටස් වෙළඳ පොළට එකතු වීමට ඉඩ තිබේ.

ගාමිණී සරත් ගොඩකන්ද

2010.10.31-රිවිර

අයවැය හා ආර්ථිකයේ ගමන්මග

2011 වසර වෙනුවෙන් අයවැය ලේඛනය ඉදිරිපත් කිරීමට රජය දැන් සූදානම්ය. පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කරන ලද විසර්ජන පණත අනුව රජයේ ආදායම හා වියදම සම්බන්ධයෙන් දළ අවබෝධයක් ලබා ගත හැකිය. මුදල් අමාත්යනවරයා විසින් ලබන වසරේ ශරී් ලංකාවේ ආර්ථිකයේ ගමන්මග අරභයා සකස් කරන ලද අය වැය යෝජනා ලබන නොවැම්බර් අග භාගයේ පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කරන්නට නියමිතය.
අවුරුදු තිහක් පමණ තරගය ස්තවාදී යුධ අරගලයක පැටලී සිටි ශරීි ලංකාව එයින් මිදී නිවහල්ව අලූත් අනාගතයක් උදෙසා ඉදිරිපත් කරන මෙම අයවැය දෙස සියලූම දෙනා බලා සිට්නනේ බලාපොරොත්තු සහගතවය. ලබන වසරේ මෙරට වියදම රුපියල් බිලියන 1,080 ක් පමණ වෙතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. එයින් සියයට විස්සක් නොඑසේනම් පසුගිය වසරට වඩා තවත් සියයට හයකින් වැඩි මුදලක් ආරක්ෂක වියදම් වෙනුවෙන් වෙන් කර තිබේ. එය රුපියල් බිලියන 215.2 කි. ලක්ෂ පහකට අධික ආරක්ෂක අංශ වැටුප් සේවා හා යුධ කාල පරිච්ෙඡ්දයේ දී මිළදී ගන්නා ලද උපකරණ වෙනුවෙන් තවත් ගෙවන්නට ඇති මුදල් හෙයින් තවමත් යුධ වියදම වසරේ අයවැය ලේඛනයේ ඉහලම වියදම සේ දැක්වෙයි. ආර්ථික සංවර්ධනය වෙනුවෙන් රුපියල් බිලියන 75.2 ක්, සෞඛ්යි වියදම් වශයෙන් රුපියල් බිලියන 62.25 ක්, වරාය හා ගුවන් සේවා වෙනුවෙන් රුපියල් බිලියන 28.65 ක් වශයෙන් වියදම් වෙතැයි ද ගණන් බලා ඇත.
සංවර්ධනය පෙරදැරි කර ගත් ආර්ථික රාමුවේ විශාල වෙනස්කම් ඇතිකරන අයවැය ලේඛනයක් කෙරෙහි බලාපොරොත්තු තැබිය හැකිය. ගෙවී යන වසරේ අය වැය ඉදිරිපත් කරමින් නව වැටුප් කොමිසමක තීන්දු හා බදු ව්යු හයක් ගැන කළ සඳහන් අනුව ඒවායේ නිර්දේශ ඉදිරිපත් කිරීමට යෝජිත ලබන වසරේ අයවැය යෝජනා අතර පරිච මුඛ තැනෙක සඳහන් වනු ඇතැයි ද සැලකේ.
ජාත්යේන්තර පරයල ජාව මුහුණ දුන් ආර්ථික අර්බුදයෙන් මිදී නව ආර්ථීක පුනර්ජීවනයක් සහිතව පවතින පරිසරයක ශරී් ලංකාව ස්වකීය නව වසර සඳහා සූදානම් වන්නේ ද යම් පරත් මාණයක ආර්ථික ශක්තිමත් බවක් සහිතවය.
2009 අවුරුද්දේ ශරීඛ ලංකාවේ ආර්ථිකය වර්ධනය වූයේ සියයට 3.5 ක වේගයකිනි. ඉන්දියාව හා චීනය සියයට දහයකට පමණ ආර්ථීක වර්ධනයක් ලඟ කර ගනිමින් හා මෙම දශකය ආසියාවේ යුගය බව පර්ධ කාශ කරමින් කලාපයේ ආර්ථීක පිබිදීම ගැන ජගත් පරයය ජාව අවධානය යොමු කරමින් සිටි අවස්ථාවක ශ්ම‍රී ලංකාවේ එම වර්ධනය සුථ එකක් විය. එනමුත් මේ වසරේ පළමු කාර්තුවේ මෙරට ආර්ථීකයේ වර්ධනය සියයට හතකින් පමණ විය හැකියැයි පැවති පුරෝකථන පරයමින් සියයට 8.5 ක වේගවත් වර්ධනයක් පෙනුන්ම් කිරීම රටට ලැබුණ විශාල අවස්ථාවක් විය. ඒ අතරම මේ වසරේ දී සියයට 7.5-8 අතර ආර්ථීක වර්ධනයක් අත්පත් කර ගත හැකි බව ශරී් ලංකා මහ බැංකුව දැනටමත් අනාවැකි පළ කර ඇත. එය විය හැකි පරාා යෝගික එකක් බව අඟවමින් ගෙවී යන වසරේ ආර්ථිකයේ කිරා‍ථයාකාරීත්වය ද යහපත් මට්ටමක පවතී. දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ පරරා තිශතයක් වශයෙන් මේ වසරේ පළමු මාස හත ඇතුලත අය වැය හිඟය සියයට 8.22 කි. 2009 අවුරුද්දේ රුපියල් බිලියන 288.3 ක් වූ මෙම හිඟය මේ වසරේ මෙම අඩු හිඟය පෙන්වමින් රුපියල් බිලියන 264.6 ක් සේ දක්වන බව මහ බැංකුවේ දත්ත දක්වයි. රජයේ ආදායම සියයට 18.29 කින් වැඩි වී ඇති අතර පසුගිය වසරේ මුල් මාස හත සමග සසඳන විට එය රුපියල් බිලියන 372.4 තෙක් ඉහල යාමකි. විදේශාධාර ඉහල ගියේය. රජයේ පරපි තිපත්ති පෙන්වා ජාත්යනන්තර ණය ලබා ගැනීමේ අවස්ථා වැඩි කර ගන්නට හැකියාව ලැබුණි. 2009 වසරේ දී රජයේ ගෙවුම් ශෙෂය ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 1.27 ක් වැනි දුර්වල තත්ත්වයකට පත්වූ අතර රජය කරන ලද ඉල්ලීමකට අනුව ජාත්‍යන්තර මූල්ය් අරමුදල වාරික වශයෙන් ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 2.6 ක අවස්ථාවක් සපයන ලද අතර දැන් මෙරට ගෙවුම් ශෙෂය ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන පහක් දක්වා වැඩි වී ඇත. එහි පරලි තිපලයක් වශයෙන් ඇමරිකානු ඩොලරයට සාපේක්ෂව දුර්වල වෙමින් පැවති රුපියලේ අගය ශක්තිමත් වන්නට පටන් ගත් අතර වසරේ මුල් භාගයේ රුපියල් 114 ක් පමණ වූ ඇමරිකානු ඩොලරයක රුපියල් වටිනාකම දැන් 111 ක සීමාව දක්වා ශක්තිමත් වී ඇත. මේ නිසා මෙරටට ගෙන්වන භාණ්ඩ මිළ අඩුවෙමින් පවතී. රජය ගෙවිය යුතු ණය වෙනුවෙන් දරන්නට සිදුවන වැය සීමා වී ඇත. අපනයන වෙනුවෙන් අහිතකර ලෙස බලපාන නමුත් මෙම විනිමය අනුපාතිකය තව දුරටත් ශක්තිමත්ව තබා ගැනීම රජයේ අභිලාශය බව පෙනේ.
රජය ඉදිරිපත් කළ අයවැය විසර්ජන පණත අධ්යායනය කළ ජාත්යෙන්තර මූල්‍ය අරමුදල සිය පරයන තිචාරය දක්වා තිබේ. ඔවුන්ගේ අදහස වි ඇතිතේ ආර්ථික වර්ධනය යහපත් බවයි.එනමුත් පරහස තිසංස්කරණ අවශ්යක හා අය වැය හිඟය අඩු කරගනිමින් ණය සීමා කර ගත යුතු බව පෙන්වා දී ඇත. ජාත්ය්න්තර මූල්‍ය අරමුදල මෙවැනි අදහසක් පළ කරන්නේ ඇයි? ඔවුන්ට මේ රටේ ආර්ථික කරි් යාවලිය සම්බන්ධයෙන් ඇ`ගිලි ගැසීමට ඇති අයිතිය කුමක්ද?
ජාත්ය්ක්තර මූල්යි අරමුදල, ලෝක බැංකුව හෝ වෙනත් ඕනෑම පරත් දානක ආයතනයක් ශරීු ලංකාව හමුවේ පෙනී සිටින්නේ මුදලාලි භූමිකාවේය. සාමාන්ය් පුද්ගලයෙකු වුවත් ණයක් ගන්නා විට ඔහු ට එය ආපසු ගෙවන්නට ඇති හැකියාව ගැන උනන්දුවීම ණය නිකුත්කරන්නාගේ ස්වභාවයයි.ගමේ වෙළඳ සැලක මුදලාලිගෙන් ණයට භාණ්ඩ මිළදී ගන්නා කිසිවෙකු ණය නිසි ලෙස නොගෙවමින් තව තවත් ණය ගන්නා විට ඔහුගේ පසුබිම හා වියදම් අඩු කරන කරමි ම ගැන උපදෙස් දීම ඕනෑම වෙළෙන්දෙකුගේ ලක්ෂණයකි. ඒ ගැන නොසොයා නොබලා තව තවත් ණය දීමෙන් තමන්ගේ සම්පූර්ණ මුදලම අහිමි වන බව ඔහු අත්දැකීමෙන් දනී. වැඩි පුර දුම්පානය කරන, රහමෙර ගන්නා ගණුදෙනු කරුවෙකුට මුදලාලි ඇනුම්පදයක් කියන්නේ ‘‘ණය පොතේ ගාන වැඩි වුණාට බොන්නනම් සල්ලි තියෙනවා’’ කියමිනි. ‘‘ ඕවා ටිකක් අඩු කරගත්තොත් හො`දයි නැත්නම් හැමදාම මෙහෙම ණය ට බඩු දෙන්න බැරිවෙයි’’ මේ මුදලාලි තවත් දිනයක අනතුරු අඟවනු ඇත. ඒ වැනි අවස්ථාවක මුදලාලි සමග ආරවුලට යමින්, වහසි බස් දොඩමින් හැසිරීම සාධාරණ ද? ‘‘ ණයට ගත්තට අපි නොගෙවා ඉන්නවයැ, හරියට අපි රට අත්ඇරල යනව වගේනෙ කොන්දේසි දාන්නෙ’’ යනුවෙන් දෝෂාරෝපණය කිරීම යුක්ති සහගතද? ශරීි ලංකාව අද පත්ව සිටින්නේ ද මෙම මුදලාලි ගේ බලපෑමට යටත්ව බව පෙනේ. ජාත්ය්න්තර පරමත දානක ආයතන බලපෑම් කරයි. එසේ කරන්නේ දිගින් දිගටම ණය ඉල්ලමින් නිදහස ලැබූ දා පටන් අවුරුදු හැට දෙකක කාලය සමාලෝචනය කරමින්ය. ලෝක බැංකුවට, ජාත්යනන්තර මූල්යර අරමුදලට හා තවත් ආයතන වලට රජය ණය වී තිබේ. ලෝකයේ රටවල් වලින් ණය ගෙන ඇත. මේ ණය ඉල්ලන්නේ රටේ සංවර්ධනයක් ඇති කර ගැනීමේ ව්යාමපෘති සඳහා බව කියමින්ය. දුප්පත්කම නැති කිරීම, අධ්යාේපනය වැඩි දියුණු කිරීම, සෞඛ්යං පහසුකම් නැංවීම හා යටිතල පහසුකම් සංවර්ධනය වැනි විවිධ අවශ්යමතා මේ වෙනුවෙන් පෙන්වයි. ඒවායෙන් ලගා කර ගත හැකි ආර්ථික හා සාමාජයීය දියුණුව ගැන දක්වයි. එනමුත් මෙවැනිම කර්ථ මවේදයන් අනුව ගමන් කළ ලෝකයේ වෙනත් රටවල් ශරී් ලංකාව පසුකර තිබේ. 1960 ගණන් වල ශරීෑ ලංකාවේ ඒක පුද්ගල ආදායම ඇමරිකානු ඩොලර් 152 කි. 1998 වන විට එය ඇමරිකානු ඩොලර් 1,970 දක්වා ඉහල ගියේය. තායිලන්තයේ ඒක පුද්ගල ආදායම 1960 දී ඇමරිකානු ඩොලර් 95 ක සිට 2005 දී ඇමරිකානු ඩොලර් 2,750 දක්වා ද, දකුණු කොරියාවේ එම කාලය තුළ ඒක පුද්ගල ආදායම ඇමරිකානු ඩොලර් 152 ක සිට ඇ. ඩො, 15,830 දක්වා ද, මැලේසියාවේ එකී වකවානුව තුළ ම ඒක පුද්ගල ආදායම ඇමරිකානු ඩොලර් 280 ක සිට ඇ. ඩො. 4,960 දක්වා ද ඉහල ගොස් ඇත. මෙම කාලපරිච්ෙඡ්දය තුළ සිංගප්පූරුවේ ඒක පුද්ගල ආදායම ඇමරිකානු ඩොලර් 428 ක සිට ඇ. ඩො. 27,490 දක්වා වැඩි වී ඇති අතර ආසියානු කලාපයේ සෙසු රටවල් වේගයෙන් දියුණුව ලබන විට ශරිු ලංකාවට මග වැරදී ගියේ ඇයි?
ශරීා ලංකාව අනුගමනය කළ කරකය මයේ යම් පරලි තිසංශෝධනයක් කළ යුතුය. අධ්යාේපනය, සෞඛ්ය , කෘෂිකර්මය හා සමාජයේ සෑම අංශයකම සහනාධාර කර්ය ම පැතිර තිබේ. අවශ්යු අනවශ්යා හැම තැනක්ම නඩත්තු කරන්නේ රජයයි. මේ නිසා මහජනතාව උපයන්නට උනන්දු වන්නේ නැත. ශරීය ලංකාව වැනි ආර්ථීක මට්ටමක සිටින රටවල් සමග සැස`දුවහොත් මෙරට අධ්යාංපනය හා සාක්ෂරතාවය ඉහලය. සෞඛ්යො තත්ත්වය හොඳ නිසා උපත් මරණ අඩු වී ඇති අතර ආයු කාලය දියුණු රටකට හා සමානය. මහජනතාවගේ පොෂණ මට්ටමේ විශාල පරතරයක් නැත. මේ සියල්ලට හේතු වූයේ ආණ්ඩුව විසින් මහජනතාව රැකබලා ගැනීමේ පරපන තිපලයක් වශයෙනි. මේ සහන වෙනුවෙන් වැය වූයේ ආණ්ඩුවේ ධනයයි. මහජනතාව ධනය උපයන්නට නොවෙසෙන්නේ ආණ්ඩුව සහන දෙන හෙයිනි. මහජනතාව ව්යෙවසායකයන් නොවෙන හෙයින් අබදු අය කරන්නට තැනක් නැත. මිලියන විස්සක් පමණ වන රටේ ජනගහනයෙන් මිලියන දෙකක් රජයේ සේවකයන්ය. ඔවුහු බදු නොගෙවති. ඉතිරි මිලියන දහ අට අතුරින් ආණ්ඩුවේ ආදායම වැඩි කරන්නට සෘජු බදු ගෙවන පිරිස ඉතාමත් සුලූ පිරිසකි. මේ මිලයන දහ අට අතරින් සෑහෙන පිරිසක් වන ශරලූ ම බලකායෙන් හරි අඩක් වත් කුඩා ව්යාසපාර අරඹා ඒවායෙන් යමක් උපයන කණ්ඩායමක් බවට පත් කළ හැකි නම් රට තුළ සහනාධාර මගින් ජීවත් වන පිරිස අඩු කළ හැකිය. ඉපැයීමක් නැති තැනක සිටින මහජනතාවගෙන් රජයේ ආදායම උපයා ගන්නට අවස්ථාවක් නැත. මේ නිසා රජයේ ආදායම හා වියදම අතර පරතරය නිරතුරුව ඉහලයයි. යුද්ධය පැවති පසුගිය අවුරුදු තිහ ඇතුලත රටේ ආදායම හා වියදම කිසි ලෙසකින්වත් පාලනය කළ නොහැකි විය. පරයන තිපලය වූයේ පැවති සියලූම ආණ්ඩු වලට දේශීය හා විදේශීය වශයෙන් ණය ගන්නට සිදු වීමයි. ණය නොගෙන රටේ අත්යශවශ්යශ වියදම් පියවා ගත නොහැකිය.
ණය ගැනීම වරදක් නොවේ. එය තම ව්යාිපාරය දියුණු කර ගැනීමට හෝ ආදායම වැඩි කර ගැනීමේ ආයෝජනයක් වශයෙන් භාවිතා කරන්නේ නම් පමණකි. ණයට ගන්නා මුදලින් එදිනෙදා ජීවත් වී හො`දින් කා බී වෙසෙන්නෙකුට අවසානයේ දී ණය ගෙවා ගත නොහැකිව ණය බර නිසා සිදුවන්නේ අවසාන කාලය දුඛිතව ගත කරන්නටය. ගන්නා ණය ඵලදායක, එය ගෙවන්නට ආදායමක් උපයන ව්යාණපෘතියක වැය කළ හැකිනම් නිසැක වශයෙන්ම එය පරාන ග්ධනයකි.
1989 වසරේ දී මෙරට දළ දේශිය නිෂ්පාදිතය මෙන් සියයට 108.7 ක මුදල් පරරේ මාණයක් දේශීය හා විදේශීය වශයෙන් ණය ගැති වී සිටියේය. රටේ අවුරුද්දක මුලූ නිෂ්පාදනයම පැවරුවත් ණය ගෙවා ගත නොහැකි තත්තවයකි. මේ ණය බර පසුගිය වසර අවසානය වන විට දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් සියයට 86.2 ක් තෙක් ගෙන එන්නට සමත්විය.එහිදී සිදුවූයේ ණය අඩු කර ගැනීමටත් වඩා රටේ දළ දේශීය නිෂ්පාදනය වැඩි වීම බව සඳහන් කළ යුතුය.
දැනට නිල වශයෙන් ශරී් ලංකා මහ බැංකුව නිකුත් කළ අලූත්ම වාර්තාව අනුව 2010 වසරේ ජුනි මාසය අවසන් වනවිට ශරීා ලංකාවේ සම්පූර්ණ ණය පර10 මාණය රුපියල් බිලියන 4,347.5 කි. රුපියල් ටිරපූරලියන හතරක් යනු අති විශාල මුදලකි. මෙයින් රුපියල් බිලියන 2,544.2 ක් දේශීය ණය වන අතර විදේශීය ණය රුපියල් බිලියන 1,803.3 කි. දේශීය ණය අතුරින් රුපියල් බිලියන 517.2 ක් භාණ්ඩාගාර බිල්පත් වශයෙන් පවතී. තවත් රුපියල් බිලියන 1,533.4 ක් පවතින්නේ භාණ්ඩාගාර බැඳුම්කර වශයෙන්වන අතර රුපියල් වලින් ආණ්ඩුව ගත් ණය පරනි මාණය බිලියන 103.8 ක් වශයෙන් සඳහන්ය.

ශරීන ලංකාව මෙතරම් විශාල මුදලක් ණය වී ඇත්තේ නිදහසින් පසු ගත වූ හැට දෙකක කාලය ඇතුලත දීය. 1950 වසරේ මෙරට මුලූ ණය පරින මාණය රුපියල් මිලියන 654 ක් ව තිබිණ. එය ඒ වන විට තිබුණ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ සියයට 16.9 ක පරත් තිශතයකි. 1960 අවුරුද්ද අවසන් වන විට ද ණය පරශා මාණයේ කැපී පෙනෙන වැඩිවීමක් නැත. එය රුපියල් මිලියන 2,282 කි. මෙරටට විවෘත ආර්ථීකය හඳුන්වා දුන් 1978 වසර අවසන් වන විට මෙරට දේශීය ණය පර්ථ මාණය රුපියල් මිලියන 16,368 ක් විදේශීය ණය රුපියල් මිලියන 14,583 ක් සහ සම්පූර්ණ ණය රුපියල් මිලියන 30,951 ක් වූ අතර එය එවකට පැවති දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් සියයට 72.5 කි. දෙස් විදෙස් ණය බර රුපියල් ටිර3 8ලියනය ඉක්මවූයේ 1999 අවුරුද්දේ දීය. එම අවුරුද්දේ මෙරට ණය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ පර99 තිශතයක් වශයෙන් සියයට 95.1 කි. 2003 සිට මේ දක්වා දේශී්යු වශයෙන් ණය ගැනීම් සීඝර ම්ව වැඩි වී ඇති බව පෙනෙන්නට තිබේ. විදේශීය ණය කර්ත මාණුකූලව වැඩි වූ නමුත් දේශීය ණය රුපියල් ටිරේා9ලියන 2.4 ක් වන විට විදේශීය ණය රුපියල් ටිර3 ලියන 1.7 කට සීමා වී තිබුණි. කෙසේ වෙතත් 2010 අයවැය ලේඛනය අනුව රුපියලක් උපයන විට එයින් ශත තිස් හයක් වැය කරන්නට සිදු වූයේ දේශීය හා විදේශීය වශයෙන් ලබා ගත් ණය වෙනුවෙන් පොලී ගෙවීමටය. ණය වාරිකය මෙයට අමතරවය. 2010 වසරේ දී ණය සේවා ගවීම් වෙනුවෙන් රුපියල් බිලියන 801.1 ක මුදලක් වැය කරන්නට රජයට සිදුව තිබේ. මේ මුදලින් සියයට 44 ක් ණය පොලී වෙනුවෙන්ය. එපමණක් නොවේ, එය 2009 වසරට වඩා සියයට තිහකින් වැඩිවීමක් හෙයින් එවැනි වියදමක් අවුරුද්දක් පාසා රටට මහජනතාවට විශාල බරක් බව අවබෝධකර ගත යුතුව තිබේ. දළ වශයෙන් එක් ශරී් ලාංකිකයෙකු මේ වන විට රුපියල් දෙලක්ෂ දහ හත් දහසකට වඩා ණය වී සිටී. දේශීය හා විදේශීය ආයතන වලට ගෙවන මේ ණය මුදල අතුරින් ඇතැම් ණය කෙටිකාලීන වන අතර තවත් විශෙෂිත ණය අවුරුදු හැත්තෑපහ සියය දක්වා විහිදුණු කාල පරාසයක පරම්පරා ගණනක් දක්වා ගෙවන්නට සිදුවෙයි.
රජය ලබා ගන්නා දේශීය ණය භාණ්ඩාගාර බිල්පත් හා බැඳුම්කර වශයෙන් පවතින නිසා බොහෝ විට මේවා ආපසු ගෙවන්නේ අලූත් මුදල් නෝට්ටු වලින්ය. මෙවැනි බැඳුම්කර නිදහස් කිරීමක දී රටේ පවතින මුදල් සංසරණය ඉහල යාම නිසා උද්ධමනයට එය අනිවාර්යය බලපෑමක් සිදුකරයි. මෑත කාලය තුළ උද්ධමනය සියයට පහක් හයක් වැනි අඩු අගයකට පත්ව ඇති අතර උද්ධමනය පාලනය කර ගැනීමේ අදහසක් වශයෙන් රජය දේශීය ණය ගැනීම් සීමා කරමින් හා එවකට වැඩි පොලී අනුපාතයක් අනුව නිකුත් කර තිබුණ භාණ්ඩාගාර බිල්පත් හා බැඳුම්කර අඩු පොලී අනුපාතයකට යළි විකුණමින් සිටී. මෙයින් අවුරුදු තුන හතරකට පෙර සියයට 17-20 අතර තිබුණ එම පොලී අනුපාත පසුගිය සතියේ භාණ්ඩාගාර බිල්පත් හා බැඳුම්කර වෙන්දේසියේ දී සියයට හය අතර දක්වා පහත වැටී ඇති අතර එය මෙරට උද්ධමනය අඩු කර ගැනීමට බලපා ඇති පර්න ධාන සාධකයක් බව සඳහන් කළ යුතුය.
රජය ලබා ගන්නා විදේශ ණය ආපසු ගෙවීමට නම් රටට ඩොලර් උපයා ගත යුතුය. දැනට ශරීී ලංකාවට විදේශ විනිමට උපයන පරයා ධානතම ආදායම් මාර්ගය වී ඇත්තේ මැදපෙරදිග ඇතුලූ ලෝකයේ නොයෙක් රටවල රුකියාව කරන ලාංකිකයන් මෙරටට එවන මුදලයි. ඩොලර් වලින් ලැබෙන මෙම මුදල් හා අපනයන ආදායමෙන් සෑහෙන කොටසක් රටේ විදේශීය ණය ගෙවන්නට වැය වෙයි. 2005 අවුරුද්දේ මෙරටට විදේශීය ශරනි මිකයන්ගෙන් ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 1,918 ක් ලැබී ඇති අතර 2009 වසරේ දී එය ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 3,330 ක් දක්වා වැඩි වී ඇත. එපමණක් නොවේ කර්මාන්ත හා කෘෂිකාර්මික අපනයන ඉපැයීම් වැඩි වෙමින් තිබේ. මෙය විදේශීය ණය ආපසු ගෙවීමට හැකියාව ලැබෙන ලිහිල් වාතාවරණයක් ඇති කරන පසුබිමකි.
ණය ගෙවන්නට විදේශ ආදායම වැය නොවේ නම්, උද්ධමනයට හේතුවන අන්දමට දේශීය ණය ගන්නට සිදු නොවේ නම් ශරිේ ලංකාව ආශ්චර්යයක් බවට පත් කිරීම අපහසු නැත. යුධ වියදම් අඩුවී මෙතෙක් ශරීද ලංකාවේ ආර්ථික සංවර්ධනයට දායකත්වයෙන් බැහැරව තිබුණ උතුර හා නැගෙනහිර පලාත් සකීරනැතයවීම එවැනි දියුණුවකට මහෝපකාරී වෙයි. එපමණක් නොවේ දේශපාලන හා ආරක්ෂක ස්ථාවරත්වය අලූත් ආයෝජන ඇති කරන්නට ආයෝජකයන් තුළ දිරිගැන්වීමක් ඇති කරයි.
මෙය වඩා භාරධූර අන්දමින් අවධානය යොමු කළ යුතු මොහොතකි. උදා වූ වකවානුව සැනසිලිදායක එකක් බව සිතමින් සියලූ සුඛෝපභෝගී දේ වෙනුවෙනුත් දුර දිග නොසිතා වියදම් කිරීමටත් කටයුතු කළහොත් සිදුවන්නේ තව තවත් ණය ගැනීම පමණකි. ජාත්යුන්තර මූල්යෙ අරමුදල ස්වකීය භූමිකාවේ තරම පෙන්වමින් ශරීේ ලංකාවේ 2011 වසර සඳහා අයවැය ලේඛනයේ අයවැය හිඟය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් සියයට හතක් දක්වා අඩු කර ගැනීම අවශ්යම බව පෙන්වයි. එය ඇත්තකි. 2009 අවුරුද්දේ අය වැය හිඟය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ පරයය තිශතයක් වශයෙන් සියයට නමයකි. 2010 වසරේ එය සියයට අටක් දක්වා අඩු කර ගත්තේය. මේ හිඟය පියවා ගන්නේ දේශීය හා විදේශීය ණය ගැනීමෙනි. අවුරුද්දක් පාසා සියයට දහයක අය වැය හිඟය බැගින් ණය ගතහොත් පහසුවෙන්ම අවුරුදු දහයක් ඇතුලත මේ ණය බර දෙගුණයක් වෙයි. එවිට ණය සේවා ගෙවීම ද දෙගුණයක් බවට පත්වීම වලක්වනු නොහැකිය. ජාත්යයන්තර පරවී දානක ආයතන අයවැය හිගය අඩු කර ගත යුතු බව පෙන්වා දෙන්නේ ඇයි? අය වැය හිඟය සියයට එකකින් ඉහල යන විට එය පියවා ගන්නට පමණක් ආණුඩවට රුපියල් බිලියන 54 ක මුදලක් අලූතින් ණය වශයෙන් ගන්නට සිදුවෙයි. ණය පොලිය සියයට එකකින් වැඩි වුවහොත් ආණ්ඩුවට ලොපිය වශයෙන් වැඩිපුර ගෙවන්නට සිදුවන මුදල රුපියල් බිලියන දහයකි. දැන් රුපියලේ අගය ශක්තිමත් වී තිබේ. රුපියලේ අගය සියයට එකකින් අවපර්නටමාණය වුවහොත් ණය බර වැඩි වීම රුපියල් බිලියන නමයකි. ලංකාවේ ණය පරවහ මාණය ගැන යම් හැගීමක් ඇති කර ගන්නට මෙම දත්ත පර්ත මාණවත්ය.
වඩා අවධානය යොමු කළ යුත්තේ ණය ගන්නා ආකාරයයි. 1960 අවුරුද්දේ මෙරටට ලැබුණ ණය වලින් දියයට 74 ක් විදේශ ආධාරය. ඒවා ණය නොවන කොන්දේසි රහිත උදවු උපකාර වශයෙන් සැලකිය හැකිය. ණය වශයෙන් ලැබී ඇත්තේ සියයට 26 ක පරලක මාණයක් පමණකි. එනමුත් 2005 වසර වන විට මෙරට ලැබුණ විදේශ සහායෙන් සියයට 92 ක් ණය පදනමකින් ලැබුණ ඒවාය. ආධාර ලැබී ඇත්තේ සියයට අටකි. මෙවැනි පරිවර්තනයක් වී ඇත්තේ දිගින් දිගටම ආධාර කරන්නට ජාත්යැන්තර පරිව ජාව සූදානම් නොවීම බව මතක තබා ගත යුතුය. අසල්වැසියෙකුට වුවත් හැමදාම හැම දේම නොමිලේ දීමේ සීමාවක් තිබේ. නොමිලේ ගනිමින් නිෂ්පාදනයක් නොකර සිටින්නෙකුට කොන්දේසි පනවන අතර ඉන් පසු යමක් ඉල්ලාගෙන පැමිණෙන විට ඔහුට උපකාර කරන්නේ මේවා නිකම් නොවෙයි ආපසු දිය යුතුයි යන අවවාදයත් ඇතිවය. ශරීේ ලංකාව දැන් පසු කරමින් සිටින්නේ එම වකවානුවයි. චීනය, ඉන්දියාව, ජපානය හා ඉරානය ඇතුලූ රටවල් පවා ශරීය ලංකාවට ණය ආධාර සපයන්නේ ණය කොන්දේසි සහිතවය. ජපානය සමග කරට කර සිටිමින් ශරීන ලංකාවට වැඩි පුරම ආධාර කරන චීනය පවා එකී ණය ආධාර සපයන්නේ ජාත්යෙන්තර මූල්යම අරමුදල හෝ ලෝක බැංකුව අයකරන පොලිය හා සේවා ගාස්තුවට වඩා වැඩි පරාය තිශතයකට බව අවබෝධ කර ගත යුතුය. ජාත්යමන්තර මූල්යාවයතන කොන්දේසි පවරන බවට දෙස් තබන නමුත් එම ආයතන සපයන ණය, ඒවායේ කොන්දේසි හා ලිහිල් පොලී අනුපාත රටවල් සමග කරන ගනුදෙනු වලට වඩා වාසිදායකය.
ණය ගැනීම අයහපත් නැත. සිදුවිය යුත්තේ ගන්නා ණය මුදල් ආදායම් උපදවන මාර්ග වල යොදවා එයින් ධනය උපයා ණය ආපසු ගෙවීමයි.එය කළ හැකිය.එසේ කළ හැකි වන්නේ හැකි තාක් ධනය උපදවන ව්යීවසායකයන් දිරිමත් කිරීමෙනි. මෑත අවුරුදු කිහිපය තුළ ල`ගා කර ගෙන ඇති සියයට පහක පමණ වන සාමාන්යල ආර්ථීක වර්ධනයෙන් ණය ගෙවමින් යළි යළිත් ණය ගනිමින් රටට සාම්පරෙන දායික රාමුවක ජීවත් විය හැකිය. එයින් මිදෙන්නට නම් සියයට දහයක වත් ආර්ථික වර්ධනයක් අවශ්යෙය.
ඍජයේ ඉලක්ක වලට අනුව වසර 2016 වන විට රජයේ ආදායමින් සියයට විස්සක් බදු වලින් උපයා ගැනීම අපේක්ෂා කරයි. දැනට එය සියයට 14.5 ක් පමණකි. පසුගිය වසරේ අයවැය ලේඛනයේ දී ද අවධාරණය කර පරිදි නව බදු පරනී තිපත්තියක් මේ වසරේ හඳුන්වා දීමට ඉඩ තිබේ. ඒ වෙනුවෙන් පත්කළ ජනාධිපති බදු කොමිසම ස්වකීය වාර්තාව දැන් ජනාධිපති තුමන් අතට පත් කර ඇත. මුදල් අමාත්යං්ශය පෙන්වා දෙන්නේ රජයේ ඇතැම් බදු වසර හැටකින් සංශෝධනය වී නැති බවය. රට උපයා ගන්නා බදු වලින් සියයට විස්සක් පමණක් සෘජු බදු වශයෙන් ලැබේ. මහජනතාව තමන් බදු ගෙවන බව දැන රජයේ ආදායමට දායක වන පර්න මාණය රටේ සමස්ථ බදු ආදායමෙන් සියයට විස්සකි. රජය බදු අයකරගන්නා සෑම රුපියලකින් ශත අසූවක්ම උපයා ගන්නේ මහජනතාවට නෙපෙනෙන වකර් ල බදු වලිනි. හැබෑවටම තමන්ට සහන දෙන ආණ්ඩුවක් බව කියමින් සතුටින් පීරෑවටණනය වී සිටින ජනතාව රජය රුපියලක් උපයන විට තමන් ශත අසූවකින් දායක වී ඇති බවට අවබෝධයක් නැත. එපමණක් නොවේ, සෘජු බදු ගෙවන සියයට විස්සක් වෙනුවෙන් ලැබෙන ගරු සැලකිලිවත් මේ සියයට අසූවකින් දායක වන පොදු මහජනතාවට ලැබෙන්නේ නැති බව සඳහන් කළ යුතුය. සීනි කිලෝවෙන්, පරිප්පු කිලෝවකින් බදු ගෙවන මහජනතාව තේරුම් ගත යුතුව ඇත්තේ තව තවත් ණය වෙමින් මේ ආර්ථික රටාව ගෙන ගියහොත් තමන්ගේ දරුවන් ට ද ගෙවා නිම කළ නොහැකි තරමේ මහා ණය කරුවන් වන බව පමණකි.
බදු අඩු කළ හැක්කේ නිසි අවබෝධයක් ඇතිව විප්ලවකාරී ආර්ථීක පරුව තිසංස්කරණ තුළින් පමණකි. ඒ වෙනුවෙන් සූදානමක් තිබේද?

ගාමිණී සරත් ගොඩකන්ද
- 2010.10.24 ඉරිදා ලංකාදීප

ඉතුරුම් පොලිය හා ණය පොලිය අතර පරතරය

ශරීද ලංකා මහ බැංකුව අනිවාර්ය ඉතුරුම් රක්ෂණ කරුට මයක් පසුගිය ඔක්තෝම්බර් මාසයේ සිට හඳුන්වා දුන්නේය. මේ අනුව මෙරට බැංකුවක තැන්පතුවක් පවත්වාගෙන යන ගිණුම් හිමියෙකුට වසර 2012 සිට උපරිම වශයෙන් රුපියල් ලක්ෂ දෙකක් දක්වා තැන්පතුවකට රක්ෂණයක් හිමිවෙයි. මහ බැංකුවේ ලියාපදිංචි බැංකු හා මූල්යානයතන අත්යවවශ්යලයෙන්ම තම තැන්පත් වටිනාකමින් යම් පරන් තිශතයක් රක්ෂණ වාරිකයක් වෙනුවෙන් ගෙවිය යුතුය. මෙම රක්ෂණ අරමුදලට මහ බැංකුව ද දායක වී තිබේ. මෙහි අවසන් අරමුණ අනුව තවත් අවුරුදු දෙකකට පසුව සිට තැන්පතු කරුවන්ගේ රුපියල් ලක්ෂ දෙකක් දක්වා මුදල ගැන සුරක්ෂිත භාවයක් ඇතිවිය හැකිය.
මෙතෙක් කල් මහ බැංකුව විසින් මහජනතාවට තමන් යටතේ ලියාපදිංචි අවසර මූල්යත සමාගම් සමග පමණක් ගනු දෙනු කරන්න හා එය ආරක්ෂා සහිත බවට දැක්වූ පණිවුඩය මේ නිසා අභියෝගයට ලක්වෙයි. මෑතක දී බිඳ වැටුණු පරවට මුඛ බැංකුවේ සිට අනවසර මූල්යර සමාගම් හෙයින් අවාසනාවන්ත ඉරණමකට ගොදුරු වූ තැන්පතුකරුවන් සියලූම දෙනා පසුවී ඇත්තේ එකම අවදානමකය. පරන් මුඛ බැංකුවේ තැන්පතුකරුවන්ට ස්වකීය මුදල් සම්පූර්ණයෙන්ම ආපසු නොලැබුණ අතර වෙනත් මූල්යට ආයතන වලින් බැට කෑ තැන්පතුකරුවන්ට ද සිදුවූයේ අභාග්යලයට හුදෙකලාව මුහුණ දෙන්නටය.
අවුරුදු හතලිහකට වැඩි කාලයක් කරිත යාත්මක වූ ගෝල්ඩන් කී ආයතනය මහජන තැන්පතු භාර ගත්තේත්, ඒ තැන්පතුව මත ක්රෙ.ඩිට් කාඞ් නිකුත් කරමින් අතිවිශාල ව්යා,පාර ජාලයක් පවත්වාගෙන ගියේත් මහ බැංකුවේ නිසි අවසරයක් නැතිවද?. එය මහජනතාව දැන නොසිටි අතර එවැනි අවස්ථාවක් විශාල කාලයක් පවත්වාගෙන යන්නට ඉඩදුන් පමණක් නොව එවැනි අකරකකාමවත් මූල්යා්යතන රට පුරා තැනින්තැන ආයෝජන හා හවුල්කාර ආයතන ලෙස ව්යාරප්ත වූයේ ඇයි? මේවා ගැන නොවිමසා අනවධානයෙන් සිටියේ කෙසේද? එය මෙතෙක් විචාරයට ලක්වූ ගැඹුරු පැත්තකි. එය අධ්යදයනය කර එහි ඇති විෂමතාවයන් අනාවරණය කිරීම විද්වතුන්ගේ වගකීමකි.
ශරීෙ ලංකාවේ ජනගහනයෙන් ලක්ෂ විස්සක් පමණ රජයේ සේවකයන්ය. ජනගහනයෙන් සියයට පහලොවක් විස්සක අතර පරවක තිශතයක් අඩු ආදායමක් ලබන පිරිසකි. 1990 සිට 1996 දක්වා කාලය තුළ රජයේ සේවකයන් ගේ පරස් තිශතය දෙගුණයකින් වැඩි වී ලක්ෂ දහයක් තරම් පරවක සාරණය වූ අතර ඉන්පසු ගතවූ අවුරුදු දහය ඇතුලත එය යළිත් දෙගුණ වෙමින් ලක්ෂ විස්සක් බවට පත්ව සිටී. මෙයට වඩා විශාල පෞද්ගලික අංශයේ අඩු ආදායම් ලබන වෘත්තිකයන් පිරිසක් ද සිටින බව අමතක කළ යුතු නැත. මෙම දත්ත මගින් පෙන්වන්නට උත්සාහ කරන්නේ මෙරට මෙම ජන කොටස ස්වකීය වත්කම ලෙස පළමු රුපියල් ලක්ෂය උපයාගන්නට දරන අපරිමිත වෙහෙස ගැන යම් අදහසක් මතු කිරීමටය. ඉතා අඩු වැටුපක් ලබමින් ඉහල ජීවන වියදමක් සහිත පරිසරයක ජීවත් වන මෙම පහල ස්ථරයේ කොටස ආයෝජනය හෝ වත්කම් කළමනාකරණය ගැන විශාල අවබෝධයක් ඇති පිරිසක් නොවේ. මේ රටට දරා ගත නොහැකි තරම් බැංකු හා මූල්යාවයතන ඇතත් මේ බැංකුවල ගිණුමක් නැති, එසේ ඉතිරි කරන්නට වත්කමක් නැති ජනගහනය සැලකියයුතු පිරිසක් බව ද අමතක කළ යුතු නැත. විකල්ප ආයෝජන අවස්ථා ගැන නොදැනුවත්ව බැංකුවක සුරක්ෂිතභාවය ගැන අතිවිශාල විශ්වාසයක් ඇතිව හැසිරෙන මෙම පිරිස ගැන සුලු කොට තක්සේරු කිරීම සාධාරණ නැත.
මහ බැංකුවේ ලියාපදිංචියක් නැති අකරිසාමවත් මූල්යාශයතන කරා ඇදෙන්නේ මෙම කොටසයි. කරති මවත් හා වගකිවයුතු බැංකු හා ආයෝජන සමාගම් බව පෙන්වා විශාල ඉතුරුම් පරාල මාණයක් ඇදගන්නට සමත්වූ ගෝල්ඩන් කී, සක්විති, දඩුවම් හෝ වෙනත් නමකින් හැඳින්වුන සියලූම ආයතන වල වැඩි වශයෙන් ගණුදෙනු කර තිබුණේ සාමාන්යු ජනතාවයි. ආර්ථික පරවම වාහයක ගලායන මුදලින් තමන්ට පොහොසත්වන්නට ඇති එකම යුක්ති සහගත අවස්ථාව වැඩි පොලියක් උපයා ගැනීම පමණක් බව කල්පනා කිරීම අසාධාරණ එකක් නොවේ.
රජයේ සේවයෙන් හෝ පෞද්ගලික අංශයේ රුකියාවෙන් පසු විශරාක්යමයන පුද්ගලයෙකු තමන්ට ලැබෙන මුදල වඩා වැඩි ආදායමක් ලැබෙන තැනෙක තැන්පත් කර සැනසිලිදායක ජීවිතයක් ගත කරන්නට කැමතිය. ඔවුහු කිසිවිටෙක අවදානමක් ගන්නට කැමැත්තක් නැත. විවෘත ආර්ථික කරකන මය සමග සුලු වශයෙන් කර්මාන්තයක් හෝ ව්යාතපාරයක් අරඹා ආදායමක් උපයා ගන්නට තිබුණ අවස්ථා අභියෝගයකට ලක්විය. තමන් ඉතිරිකර ගත් හෝ රැකියාවෙන් පසු එකවර ලැබුණ මුදල ආයෝජනය කර සුලූ ව්යාණපාරයක් ඇරඹීම පහසු නැත. නිෂ්පාදනයේ තත්ත්වය, බෙදාහැරීමට හා අලෙවියට ඇති බාධා අපමණය. ශරීත ලංකාවට වඩා විවෘත ආර්ථික කරඹී මය පවතින රටවල කුඩා කර්මාන්ත, ව්යාලපාර හා කෘෂි ව්යාිපෘති පවත්වාගෙන යන අවස්ථා එමටය. ඇමරිකානු ආර්ථිකයේ සියයට හැත්තෑවක් පමණ කුඩා ව්යාථපාරයන්ය. ජපානය, තායිලන්තය කුඩා ව්යාතපාර හා කර්මාන්ත හෙයින් විශාල ආර්ථීක පිබිදීමක් උදාකර ගත් රටවල්ය. නමුත් කවර හෝ හේතුවක් හෙයින් මෙරට කුඩා කුකුලූ ගොවිපොල, සබන් නිෂ්පාදනය, හඳුන්කූරු නිෂ්පාදනය, ලියුම් කවර නිපදවීම වැනි සුලු කර්මාන්ත පවා යළි පුබුදුවාගත නොහැකි අන්දමට විනාශ වී තිබේ. මේවා නොතකා මහා පරිමාණ කර්මාන්ත වලට පමණක් ඉඩ දීමේ න්යා.ය එයට හේතු වන්නට ඇත. මෙහි අනිවාර්යය පරඩා තිඵලය වූයේ සාමාන්යක මහජනතාවට තමන්ගේ ස්ථිර රැකියාව අවසන් කිරීමෙන් පසු අනාගතය ගැන මහත් භීතියක් හා අවදානමක් ඇතිවීමයි. ආයෝජනය කර කර්මාන්තයක් පටන්ගෙන මුදල් නැති කර ගන්නට අකමැති සියලූම දෙනා යොමු වූයේ කොතැනක හෝ ස්වකීය මුදල ඉතිරිකර එයින් ලැබෙන පොලියෙන් අනාගතය ගත කිරීමේ අභිලාශය පමණකි.
1980 පමණ පටන් කරනද මයෙන් බැංකු පොලී අනුපාත වැඩි විය. එය එසේ වූයේ උද්ධමනය ඉහලයාමට සමාන්තරවය. රජය සිවකීය වියදම් සඳහා වැඩි වැඩියෙන් දේශීය ණය ලබා ගත් අතර එම ණය සැපයුම් කරුවන් වූ බැංකු නඩත්තුවූවේ මහජනතාවගෙන් ලබා ගන්නා තැන්පතු ආණ්ඩුවට සපයා එහි අතරමැද වාසි ලබමිනි. භාණ්ඩාගාර බිල්පත් හා භාණ්ඩාගාර බැඳුම්කර වශයෙන් රජය ලබා ගන්නා අරමුදල් වලට වාර්ෂිකව ගෙවන පොලිය 1998 දී සියයට 26 ක් දක්වා ඉහල ගොස් තිබුණි. රුපියල් සියයක් ගන්නා රජය අවුරුද්දකට පසු එයට රුපියල් එකසිය විසි හයක් ගෙවීය. ශරීල ලංකා මහ බැංකුවේ මැදිහත්වීම මත අවස්ථා ගණනාවක කරන ලද සංශෝධන වලින් පසු දැන් මෙම භාණ්ඩාගාර බිල්පත් පොලී අනුපාතයේ සාමාන්යතය සියයට හතක් දක්වා අඩු වී තිබේ. ඔක්තොම්බර් මාසයේ දෙවැනි සතියේ භාණ්ඩාගාර තෙමස් බිල්පත් පොලිය සියයට හයකි. සති කිහිපයකට කලින් අවුරුදු දහයක් දක්වා වූ බිල්පත් වලට සියයට දහයක පොලී අනුපාතයක් නියම වීමෙන් පෙනෙන්නේ ඉදිරි වසර දහය තුළ පොලී අනුපාත මේ මට්ටමින් පැවතිය හැකි බවට මහජනතාව තුළ පවතින විශ්වාසයයි.
ආර්ථිකය තුළ අඩු පොලී අනුපාත පැවතීම යහපත්ය. එය මූල්යැ පර්ථ සාරණයකට ඉඩ සලසයි. රජය මෑත කාලය තුළ අවස්ථා ගණනාවක දී සිය පරකි ති මිලදී ගැනීම් හා පරයම ති විකුණුම් පොලී අනුපාත අඩු කළේය. එයින් අදහස් කළේ මහජනතාවගේ ඉතුරුම් අධෛර්යවත් කර පරිභෝජනයට හුරු කිරීමයි. පරිභෝජනය වැඩි වන විට වැඩි නිපැයුමක් හා වැඩි වැඩියෙන් සේවා සපයන්නට සිදුවන අතර එය නිෂ්පාදකයන්ට හා ව්යා පාරිකයන්ට පුලූල් අවස්ථා සපයයි. එනමුත් දියුණු වෙමින් පවතින මෙරට සමාජයේ තවමත් ආර්ථීක සිද්ධාන්ත මුල්බැසගෙන නැත. මහජනතාව අතර සුරක්ෂිතතාව ගැන ගැටලූ තිබේ. අනාගතය ගැන අවදානමක් ඇත. මේ නිසා වියදම් කරන්නට පෙර දෙතුන් වරක් සිතා බලන අතර යළි උපයා ගැනීමට ඇති අවස්ථා ඉතා සීමිත හෙයින් මුදල ආරක්ෂා කරගෙන කිර් ැයා කරන්නට දක්වන්නේ ලැදියාවකි. ආර්ථීක විශ්ලේෂකයන්ට අනුව එය ආර්ථිකයේ පරදි සාරණයට බාධාවක් නමුත් අන්ය පැති කරබේ මවත් නොවී මහජනතාවගෙන් පමණක් කැපවීම හා අවදානමක් ගැනීම අපේක්ෂා කළ යුතු නැත. මෙම අවදානමක් නොගැනීම නිසා හා විකල්ප අවස්ථා අහිමිවීම හෙයින් බැංකු හා මූල්යැ ආයතන වල මුදල් තැන්පත් කර එයින් යැපෙමින් සිටි මෙරට ජනගහනයේ විශාල පිරිසක් අඩු පොලී අනුපාත නිසා කරකියාගත නොහැකි තත්ත්වයකට පත්ව ඇත.
අවුරුද්දකට කලින් සියයට විසි පහක පමණ වාර්ෂික පොලියක් ලැබුණ රුපියල් ලක්ෂයක තැන්පතුවක් හිමි ගිණුම් හිමියෙකු මාසිකව රුපියල් 2083.00 ක මුදලක් පොලිය ලෙස උපයා ගන්නට හැකිවූ අතර අද සාමාන්යෂයෙන් ස්ථිර තැන්පතුවකට ගෙවන පොලී අනුපාතය සියයට හයත් – අටත් අතරය. ඒ අනුව මාසිකව රුපියල් 500.00-666.00 අතර මුදලකින් සැනසෙන්නට ගිණුමි හිමියන්ට සිදුවෙයි. ජ්යෙටෂ්ඨ පුරවැසියන්ට සියයට එකක් වැඩිපුර ගෙවන බව පරුප කාශ වන නමුත් ඒ අනුව ඔවුන්ට රුප්යල් ලක්ෂයකට මාසිකව වැඩිපුර උපයා ගන්නට හැක්කේ රුපියල් සියයක් පමණකි. රුපියල් සියයකින් පාන් රාත්තල් දෙකක් මිළදී ගන්නට නොහැකි රටක රුපියල් ලක්ෂයක ඉතුරුමක් හිමි විශරාන්නමිකයෙකු මුහුණපාන ඉරණම කුමක්ද?
මෙහි අනෙක් පැත්ත මෙයට බරපතලය. ශරීි ලංකාවේ සාමාන්යෙ ඉතිරි කිරීමේ ගිණුමකට හෝ ස්ථාවර තැන්පතුවකට අඩු පොලියක් ගෙවන නමුත් බැංකුවකින් ණය මුදලක් ගන්නා විට එහි පොලිය අඩු නැත. දැනට කෘෂිකාර්මික කටයුතු වෙනුවෙන් සියයට 9.5 ක අඩුම පොලිය අය කරන අතර නිවාස ණය පොලිය සියයට 14 කි. මහජනතාව තමන්ට කරකියාගත නොහැකිම අවස්ථා තිබේ. එය ආදායමක් උපයන්නේ නැති ලෙඩක් දුකක් හා හදිසි විපතක් විය හැකිය. එවැනි අවස්ථාවක බැංකුවක් කරා දුවන්නේ තම රන් භාණ්ඩයක් සමගින්ය. රන් භාණ්ඩ උගසට තබා ගෙන ණය නිකුත් කිරීම අද වානිජ බැංකු අතර උගර්ඩැ තරඟයකින් පවත්වාගෙන යන සාර්ථක ව්යාවපාරයකි. මහජනතාවගේ දුක වේදනාව සමග බැංකුවට එන රන් භාණ්ඩය වෙනුවෙන් සියයට 15- 20 අතර පොලියක් ගැනීම මෙහි ඇති තවත් ඛේදවාචකයකි. බැංකුවට කිසිදු අවදානමක් නැති, කිසිදු දිනයක බොල් ණයක් ලෙස බැංකු වත්කම් වලින් කපා හරින්නට සිදු නොවෙන මෙම රන් භාණ්ඩ උගස වෙනුවෙන් මෙයට වඩා ලිහිල් ණය පොලියක් පැවතිය යුතුය. කෙසේ හෝ වේවා තැන්පතුවකට සියයට හයක පොලී අනුපාතයක් ගෙවන බැංකුවක් තැන්පතු පොලිය මෙන් දෙගුණයක් දක්වා ණය පොලී අනුපාතය වැඩි වීමෙන් විශාල ධනයක් උපයා ගනී. ණයක් නිකුත් කරන විට ඒ වෙනුවෙන් අවශ්යන කරන සියලූ ලියැකියැවිලි වලටත් ගණුදෙනු කරුගෙන් මුදල් අයකර ගන්නා බැංකු මේ වැනි ඉහල පරාසයක පොලී අනුපාතයක් නිසා උපයන ලාභය අති විශාල එකකි.
සාමාන්යය ඉතුරුම් ගිණුම් වලට අඩු පොලියක් හිමිවන අතර බැංකු වල පවතින නීතයි සාමාන්යැයෙන් මාසයකට කිහිප වතාවක් ගිණුමෙන් මුදල් ආපසු ගන්නා ගනුදෙනුකරුවෙකුට කිසිම පොලියක් ලැබෙන්නේ නැත. එපමණක් නොවේ. ඇතැම් වානිජ බැංකු ගනුදෙනු කරුවන් රහස්යව කාඞ් පත් මගින් ගිණුමෙන් මුදල් ලබා ගන්නා අවස්ථා වෙනුවෙන් විශෙෂ ගාස්තුවක් ද අය කරයි. ඉතුරුම් ගිණුම් හිමියන්ට පොලියක් නොගෙවන, කාඞ් පත් මගින් මුදල් ගැනීමේ දී අමතර ගාස්තු අයකරන වානිජ බැංකු වසර අවසානයේ දී අපහසුවකින් තොරව ලාභ උපයයි.
සාමාන්යියෙන් බැංකු අතර මනා තරගකාරීත්වයක් පවතින රටවල තැන්පතු පොලිය හා ණය පොලිය අතර අනුපාත පරතරය අවම වශයෙන් සියයට 0.5 සිට උපරිමව සියයට 4 ක් දක්වා වෙයි. මේ නිසාගණුදෙනු කරුවන් වැඩි පීඩාවකට පත් නොවේ. පසුගිය වසරේ මෙරට පරස් ධාන බැංකු සියල්ලම පාහේ රුපියල් බිලියන ගණනින් ලාභ උපයා ඇති අතර මෙම ලාභයට කළ හැකි දෙයක් නැති නිසාදෝ මහ බැංකුවේ සීමාව ඉක්මවා යමින් බැංකු පරාේ ග්ධනය වැඩි කරන්නට අවසර ඉල්ලා ඇත. මහ බැංකුව එයට අනුමැතිය දී ඇත.
මහ බැංකු පරරන ති විකිණුම් හා පරුම ති මිලදී ගැනීමේ පොලී අනුපාත අඩුකරමින් අවස්ථා ගණනාවක දී රජය වානිජ බැංකු පොලී අනුපාත අඩු විය යුතු බවට ඉඟි කරන ලද්දේය. රාජ්යැ නායකයා වශයෙන් ජනාධිපතිවරයා වරක් බැංකු වලට කෙලින්ම කියා සිටියේ නිවාස ණය වෙනුවෙන් අඩු පොලී අනුපාත පැවතිය යුතු බවය. ජනතාව විසින් දක්වන අදහස් හෙයින් බැංකු පොලී අනුපාත නිසා ඔවුන් මුහුණ දී ඇති ගැටලූ ගැන ජනාධිපතිවරයාට අවබෝධයක් ඇති බව නිසැකය. ජනාධිපතිවරණය අවස්ථාවේ දී ජ්යෙධශ්ඨ පුරවැසියන්හට සියයට එකක අතිරේක බොනස් මුදලක් ගෙවන්නට යෝජනා කරන ලද්දේ ඒ අනුවය. මහ බැංකුවේ අධිපතිවරයා අවස්ථා දෙකක දී බැංකුවල ණය පොලී අනුපාත අඩු කළ යුතු බව සඳහන් කළේය. එහෙත් බැංකු තවමත් නිවාස ණය වෙනුවෙන් පවා අයකරන්නේ සියයට 15-18 අතර වැඩි පොලියකි. ආදායමක් උපයන්නේ නැති මහජනතාව විසින් ස්වකීය ඉපැයීම් වලින් වාරික ගෙවිය යුතු මෙවැනි ණය වෙනුවෙන් වෙනත් රටවල විශෙෂ සහන පවා ඇති නමුත් මෙරට රජයට අයත් නිවාස බැංකු පවා වානිජ බැංකු හා තරගකාරී ලෙස මහජනතාවගෙන් වැඩි පොලී අයකරයි. මෙරට වානිජ බැංකු වල ගිණුම් වාර්තා පරීක්ෂා කර බලන විට එහි ලාභ බිලියන ගණන් දක්වා වැඩි වීමෙන් පෙන්වන්නේ පහසුවෙන් ණය පොලිය අඩු කර මහජනතාවට බැංකු හරහා ණය ගෙන නව ව්යටවසායකත්ව ජාලයක් ඇති කරන්නට හොඳටම ඉඩකඩ පවතින බවයි. එනමුත් වානිජ බැංකු මෙරට බැංකු පද්ධතියේ පවතින ඒකාධිකාරී හා විෂම චකරුත්ය උපයෝගී කර ගනිමින් අධික ලාභ උපයමින් මහජනතාවගේ තැන්පතු මත වාසි අත්කර ගනිමින් සිටිනවා විනා සංවර්ධන යුගයක වානිජ බැංකු වලින් ඉටුවිය යුතු වගකීම ඉටු කරන්නට උත්සාහ කරන බවක් පෙනෙන්නට නැත.
මහ බැංකුවට තව තවත් සිය පොලී අනුපාත අඩු කළ හැකිය. එවිට සිදුවන්නේ මහජනතාව ඉතිරි කිරීම් කෙරෙහි අධෛර්යවත් වීමයි. කරදු මවත් මූල්යත පද්ධතියට එපිටින් ඇති අනවසර තැන්පතු කරුවන් හා සීට්ටු වැනි අවිධිමත් කරරී ම කරා ගමන් කිරීමයි. එයින් සිදුවන්නේ මහජනතාව එකවරක් ඉගෙන ගත් පාඩමේ දෙවැනි යුගයට ගමන් කිරීම බව සඳහන් කළ යුතුය. දැනටත් එය සිදුවෙමින් පවතී. තැන්පතු හා ණය පොලී අතර යම් විනයක් ඇති කරන්නට තවදුරටත් අපොහොසත්වීම ආර්ථිකයේ සමබරතාවයට අහිතකර බව දැක්වීම අවශ්යසය. විශෂයෙන් බැංකු පරනය තිපත්ති සම්පාදකයන් අඩු ආදායමක් ලබන සුලු තැන්පතුකරුවන් මුහුණ දී ඇති ස්වභාවය ගන අවබෝධයක් ලබා ගැනීමට උත්සාහ දැරීම අවශ්යතය.

ගාමිණී සරත් ගොඩකන්ද

ඉරිදා ලංකාදීප 2010.10.17

කොටස් වෙළඳාමේ දී වැදගත්වන

පසුගිය දහතුන් වැනිදා දහතුන අවාසනාවන්ත අංකයක් බව විශ්වාස කරන ඇතමුන්ගේ අදහස තහවුරු කරන තවත් අවස්ථාවක් උදාවිය. කොළඹ කොටස් වෙළඳ පොළ ගණුදෙනු එදින උදෑසන තාවකාලිකව අත්හිටුවීම එය යි. මේ වන විට ලෝකයේ හොඳම වර්ධනයක් පෙන්නුම්කළ කොටස් වෙළඳ පොළ බවට වාර්තා පිට වාර්තා පිහිටුවමින් සිටි කොළඹ කොටස් වෙළඳ පොළ ගනු දෙනු මෙදින පෙරවරු 9.29 ට තාවකාලිකව නතර කරනු ලැබීය. ආයෝජකයන් අතර විවිධ අදහස් පැතිර යන්නට පටන් ගත්තේය. අලූතින් ආයෝජනයට එකතු වී සිටි දහස් සංඛ්යාිත ගණුදෙනුකරුවන් නොඉවසිලිමත්ව හැසිරෙන බව දැකගන්නට අවස්ථාව ලැබිණ.
එනමුත් කෙටි කාලයකට පසුව යළි ගණුදෙනු ආරම්භ කළ අතර සුලු වේලාවක් පැවති ආකාරයටම කොටස් මිළ පසුබෑමකින් පැවතියේය. එනමුත් දිනය අවසන් වන විට එය යහපත් වර්ධනයක් පෙන්නුම් කළේය. මේ දිනය තුළ කොටස් වෙළඳ පොළේ ආයෝජනය කර තිබුණ, කොටස් හුවමාරුව ගැන අවධානයෙන් සිටි දස දහස් සංඛ්යාලත ශරීු ලාංකිකයන් යම් තැතිගැනීමකට ලක්වූවා නිසැකය. මන්ද ඔවුන් මේ ආයෝජනය කර ඇත්තේ තමන් මහත් මහන්සියෙන් උපයා ගත් මුදල්ය. සාධාරණ ආයෝජනයක් තුළින් වඩා වැඩි ආදායමක් උපයා ගන්නට ලැයිස්තුගත සමාගම් වල කොටස් මිළදී ගන්නට පෙළැඹුන නමුත් මෙවැනි සිදුවීමක් හමුවේ තම උත්සාහය අපතේ ගියා දැයි ඔවුන්ගේ සිත් තැති ගැනෙන්නට ඇතිවා නිසැකය.
එහෙත් එය එසේ නොවේ. මෙම ගනු දෙනු අත්හිටුවීම වෙළඳ පොළ තියුණු පරාසයකින් අනපේක්ෂිත අන්දමින් පහත වැටෙන විට එය පාලනය කිරීම උදෙසා ගත් තීරණයකි. කොළඹ ව්යා පාර වස්තු හුවමාරුව 2008 වසරේ දෙසැම්බර් අටවැනි දා නිකුත් කළ චකරමාරලේඛනයකට අනුව මෙවැනි ගණුදෙනු අත්හිටුවීමකට අවස්ථාව ඇත. එමගින් ඔවුන් අපේක්ෂා කරන්නේ යුක්ති සහගත ගණුදෙනු කරුවන් ආරක්ෂා කිරීමය. ඕනෑම අවස්ථාවක සමස්ථ මිල දර්ශකය එක් දිනක් ඇතුලත සියයට පහකට වඩා පරස් තිශතයකින් පහත වැටෙන අවස්ථාවක එවැනි විශෙෂිත දුර්වලතාවයකට භාජනය වන්නට බලපෑ කාරණය කුමක්දැයි ඒ පිළිබඳ විශෙෂඥයෝ ගණුදෙනු අත්හිටුවීමෙන් පසු විමසා බලති. වරදක් සිදුවී ඇත්නම් එය නිවැරදි කරති.
විවෘත ආර්ථිකය පවතින අවස්ථාවක වෙළඳ පොළ පාලනය වීම ඉල්ලූම හා සැපයුම අනුව ස්වභාවිකව සිදුවිය යුතුයැයි විශ්වාස කෙරේ. යම් පාලනයක් හෝ මැදිහත්මක් මගින් පාලකයාට අවශ්යා දිසාවට වෙළඳ පොළ ගමන්කරන අතර එමගින් ස්වභාවිකව ඉල්ලූම හා සැපයුම අතර තුලනයක් ඇති නොකරන බව එක් මතයකි. එනමුත් කොළඹ කොටස් වෙළඳ පොළ සුපරීක්ෂාව සිදුවන්නේ අනවශ්ය් අන්දමින් ගනුදෙනුවලට මැදිහත් වී යම් යම් පිරිස් ලාභ උපයන්නට ගන්නා වෑයම අඩාල කිරීමට බව පැවසේ.
කොළඹ කොටස් වෙළඳ පොළ 2008 වසරේ ඇති කරන ලද නීතිය අනුව මෙවැනි තාවකාලික අත්හිටුවීමකට භාජනය කළේ දෙවැනි වතාවටය. මෙම නීතිය කරිහ යාත්මක කිරීමෙන් පසු 2009 ජනවාරි 21 වැනිදා පළමු වරට මෙවැනි ගණු දෙනු අත්හිටුවීමක් සිදුවූ බව වාර්තා වෙයි. එදින සමස්ථ මිල දර්ශකය ඒකක 1,720 දක්වා සියයට පහකින් අඩු වූ අතර මිලංක දර්ශකය 1,870.3 තෙක් සියයට 6.9 කින් පහල ගියේය. වෙළඳ පොළ පරාශ ග්ධණීකරණය රුපියල් බිලියන 588 ක සිට බිලියන 559 දක්ව පහත වැටුණ බව ඉතිහාසයේ දත්ත පෙන්නුම් කරයි.
ව්යායපාර වස්තු හුවමාරුව හෙවත් කොළඹ කොටස් වෙළඳ පොළ ශරී් ලංකාවේ කොටස් අලෙවිය පිළිබඳ නීත්යාළනුකූල ආයතනයයි. සුරුකුම් හා විනිමය කොමිෂන් සභාව එහි නියාමන ආයතනය වශයෙන් කිර්ශ8යා කරන අතර කොටස් වෙළඳ පොළ ගනුදෙණු විධිමත්, සාධාරණ හා විනිවිදභාවයකින් පවත්වාගෙන යාම එහි අරමුණයි. වසර තිහක් පමණ පැවති යුධ වාතාවරණය අවසන් වීමෙන් පසු ආයෝජනයට හිතකර විශ්වාසවන්ත බවක් උදාවීම සමග දෙස් විදෙස් ආයෝජකයෝ කොළඹ කොටස් හුවමාරුව සම්බන්ධයෙන් සුවිශෙෂී උනන්දුවක් දක්වමින් සිටිති.
මෙම අවස්ථාවේ දී විශෙෂයෙන් දේශීය සුලු ආයෝජකයන් විශාල වශයෙන් කොටස් වෙළඳ පොළේ ආයෝජනයට පෙළැඹී සිටියි. කොළඹින් බැහැරව ශාඛා පිහිටුවීම නිසා පිට පලාත්වල තරුණ හා තීක්ෂණ ඇසක් ඇති ආයෝජක පිරිසක් කොටස් වෙළඳ පොළ ආයෝජනයට එකතු වී සිටිති. මේ වන විට බැංකු පොලී අනුපාත පහත වැටී තිබේ. වසර දෙක තුනකට කලින් ස්ථාවර තැන්පතු වෙනුවෙන් සියයට විසිපහක තිහක පොලී අනුපාතයක් බැංකු ස්ථාවර තැන්පතු වලට ලැබුණ අතර දැන් එය වාර්ෂික ස්ථාවර තැන්පතුවකට ගෙවන පොලී අනුපාතය සියයට හය – අට අතර පරථා තිශතයක් දක්වා අඩු වී තිබේ. ශරීු ලංකා මහ බැංකුව අවස්ථා ගණනාවක දී ස්වකීය පරථා ති මිලදී ගැනීමේ හා පරයය ති විකුණුම් අනුපාත අඩු කරන ලද්දේය. එයට සමාන්තරව උපකර. ම ලෙස දේශීය ණය ගැනීම් සීමාසහිත කළ අතර එහි පරනී තිපලයක් වශයෙන් 1998 වසරේ දෙසැම්බර් වන විට සියයට 26 ක් දක්වා වැඩි පරතා තිශතයකට ඉහල ගොස් තිබුණ භාණ්ඩාගාර බිල්පත් පලදා අනුපාතය දැන් මාස තුනකින් කල් පිරෙන බිල්පත් වල පලදා අනුපාතය සියයට හයක් දක්වා අඩු වී ඇත. මේ නිසා අතිරේක මුදලක් ඇති සාමාන්යය ජනතාවට ඇති ආයෝජන අවස්ථා සීමාසහිතය. කොටස් වෙළඳ පොළ කෙරෙහි දේශීය සුලු ආයෝජකයන්ගේ සුවිශේෂී අවධානය යොමු වන්නේ ඒ අනුවය.
එවැනි අවස්ථාවක් ඉදිරියේ කොටස් වෙළඳපොළ ගණුදෙනු වලට එළැඹෙන පිරිස විශ්වාසනීය, සාධාරණ කොටස් හුවමාරුවකට යොමු කිරීම වැදගත්ය. සියයට පහකට වඩා දිනක් ඇතුලත දර්ශක පහත වැටීම වැලැක්වීමට අමතරව අනපේක්ෂිත අන්දමට හිතුමතයේ කොටස් මිළ ගණන් අඩු වැඩි කරන උපායශීළී ගනුදෙනු කරුවන් මගහැරවීම වෙනුවෙන් ද නව නීතියක් පනවා තිබේ. ඒ අනුව එක් දිනක් තුළ උපරිම වශයෙන් සියයට දහයකට වඩා නියම කරන ලද සමාගම් කොටස් වල කොටස් මිළ ගණන් අඩු වැඩි කිරීමේ තහනමක් ද පනවා ඇත. මේ මගින් එක පැත්තකින් විශාල වශයෙන් කොටස් මිළ ගණන් පහත වැටීම වලකන අතර එම මිළ අඩුවීම නිසා දර්ශක වෙනස්වීමෙන් දෙස් විදෙස් විශ්වාසනීයත්වය පලූදුවීමේ අවදානම ද මගහරවා ගන්නට හැකියාව ලැබී ඇත. කොටස් වෙළදාමේ දී සිදුවූ අකරරවාමිකතා යැයි සැක කළ සුරුකුම් හා විනිමය කොමිෂන් සභාව ජූලි 29 හා 30 දිනවල ද අගෝස්තු 03 වන දා කොටස් හුවමාරුවේ දී කොටසක මිල සියයට තිහකට වඩා ඉහල ගිය හා එම දිනවල දිනකට ගණුදෙනු දහස ඉක්මවා සිදු වූ මෙවැනි අවස්ථා මේ අනුව අවලංගු කරන ලදී. දංකොටුව පෝසිලේන්, බ්ලූ ඩයමන්ඞ් වර්ල්ඞ් වයිඞ්, එන්වයරමන්ටල් රිසෝසස් හා ටච්වුඞ් ඉන්වෙස්ට්මන්ට් යන සමාගම් වල කොටස් මේ අනුව අවලංගු කරන ලද බව අනාවරණය වෙයි.
2009 වසරේ දී සියයට 125 ක වර්ධනයක් පෙන්නුම් කළ කොටස් වෙළඳ පොළ 2010 වසරේ මේ දක්වා සියයට 53 ක සුවිශේෂී වර්ධනයක් දක්වා ඇත. අන්තර් ජාතික ශ්රෙසණිගත කිරීම අනුව ජාත්යයන්තර වෙළදපොළ 52 ක් අතුරින් ලොව හොඳම දියුණුවක් පෙන්වන කොටස් වෙළඳ පොළ වශයෙන් සැලකෙන්නේ කොළඹයි. ශරී් ලංකාවේ කොටස් වෙළඳ පොළ පසුගිය වසරට සාපේක්ෂව සියයට 110.9 ක පරසෝ ගතියක් පෙන්වන අතර මොන්ගෝලියාවේ කොටස් වෙළඳ පොළ වර්ධනය සියයට 109.7 කි. ලොව පර්ව ගතිය අතින් තෙවැනි තැන දිනාගෙන ඇත්තේ සියයට 56.4 ක දියුණුවක් දක්වා ඇති බංගලා දේශයේ කොටස් වෙළඳ පොළයි.
2010 ජූලි 28 වැනිදා කෙළඹ කොටස් වෙළඳ පොළ පළමු වරට සමස්ථ මිළ දර්ශකය ඒකක 5,000 සීමාව ඉක්මවීය. එය එයට කලින් වසරට වඩා සියයට 51 කින් ඉහල යාමකි. මිලංක දර්ශකය ද සියයට 2.8 කින් වර්ධනය වෙමින් 5,000 සීමාව එදිනම ඉක්මවා ගියේය. සුවිශෙෂී සිදුවීම වන්නේ දින විස්සක් ඇතුලත යළිත් නව වාර්තාවක් පිහිටුවමින් සමස්ථ මිළ දර්ශකය 6,000 සීමාව පසු කිරීමයි. 2010 ඔක් 01 වැනිදා ඉතාමත් ආකර්ශණීය අවස්ථාවක් සනිටුහන් කරමින් සමස්ථ මිළ දර්ශකය 7,147.77 බවට පත් වූ අතර මිලංක දර්ශකය ද ඒකක 7,000 පසු කළේය. මිළ ගණන් උච්චාවචනය වන හා ඉල්ලූම අනුව මිළ තීරණය වන කොටස් හුවමාරුව හෙයින් ඔක්තෝම්බර් 14 දහවල් වන විට සමස්ථ මිළ දර්ශකය 6,650 හා මිලංක දර්ශකය 7,124 වශයෙන් සටහන් වී තිබුණි.
මේ වන විට කොළඹ කොටස් වෙළඳ පොළ පරාං ග්ධණීකරණය රුපියල් ටිරන මලියන 2.19 තෙක් වර්ධනය වී තිබීම සුවිශේෂී අවස්ථාවකි. 2005 වසර අවසන් වන විට කොටස් වෙළඳ පොළ පරාී ග්ධණීකරණය රුපියල් බිලියන 114.5 ක් වූ අතර දේශීය මිළදී ගැනීමි රුපියල් බිලියන 89.9 ක් හා විදේශීය සහභාගීත්වය රුපියල් බිලියන 24.6 වශයෙන් එය සටහන් විය. 2009 අවසන් වන විට එම දත්ත පෙන්නුම්කළේ පරා් ග්ධණීකරණය රුපියල් බිලියන 142.4 ක්, එයින් දේශීය මිළදී ගැනීම් රුපියල් බිලියන 99. ක් හා විදේශීය නියෝජනය රුපියල් බිලියන 43.4 ක් වශයෙනි. කෙසේ නමුත් මේ වන විට වෙළඳ පොළ ප්හ‍රාග්ධණීකරණය රුපියල් බිලියන 2,190 තෙක් වැඩි වී ඇතත් මෙහි විශාල දායකත්වයක් ඇත්තේ දේශීය ගණුදෙනු කරුවන්ගෙනි. ආයෝජන උපදේශකයන් හා තැරුව්කරුවන් දේශීය ආයතනික ආයෝජකයන් හා විදේශ ආයෝජකයන් ගනුදෙණු වලට යුහුසුලූ වනතෙක් තවමත් උපේක්ෂා සහගතව බලා සිටිති.
මෙම විදේශී්යක ආයේජකයන් හා ආයතනික ආයෝජකයන් වැදගත් වන්නේ ඇයි? යන කාරණාවත් පැහැදිලි කළ යුතුය. දැනට ගණු දෙණු සිදුවන අන්දමට එහි නිරත සු ලු ආයෝජකයො දිනපතා සිදුවන සු ලු මිළ ගණන් වැඩි වීමක දී පවා ලාභ උපයන්නට පෙළැඹෙයි. යම් සමාගමක කොටසක් මිළදී ගත් වටිනාකමට වඩා රුපියලක් දෙකක් වැඩි වන විට ක්ෂණිකව එය විකුණන හෙයින් වෙළඳ පොළ ස්ථාවරත්වයක් ගොඩ නැගෙන්නේ නැත. මෙයට වඩා බලපා ඇත්තේ තරන් ස්තවාදය ඉහවහා ගිය සමයේ කොටස් මිළදී ගෙන විශාල වශයෙන් පාඩු ලබා සිටි සු`ථ ආයෝජකයන් එම අලාභ පියවා ගැනීමට ගන්නා උපකරවාදමණීය මිළදී ගැනීම්ය. එවැනි ස්ථාවර නොවන ගණුදෙණු වෙළඳ පොළට පරවහ මාණවත් නැත. සාමාන්යගයෙන් දැනට ඇති කොටස් වෙළද පොල තැරුව්කාර සමාගම් විසි දෙක විසින් ආයෝජකයන්ට මග පෙන්වීමක් කරමින් කොටස් වෙළදාමට එකතුවිය යුත්තේ තමන් මිළදී ගන්නා සමාගම්වල මූල්යක තත්ත්වය, ව්යාවපාර සාර්ථකත්වය හා අධ්යාක්ෂ මණ්ඩලය සම්බන්ධව නිසි හැදෑරීමකින් අනතුරුව බව පෙන්වා දිය යුතුය. විනිමය කොමිසමේ විධාන අනුව එවැනි ආයෝජකයන්ගේ පහසුව වෙනුවෙන් දැනට ලැයිස්තුගත සමාගම් 232 සෑම කාර්තුවකටම වරක් සිය මූල්යො වාර්තා පරයි සිද්ධ කරන අතර අධ්යකක්ෂක මණ්ඩල රුස්වීම් හා එහි වාර්තා සෑම කොටස් හිමියෙකුටම ලැබෙන්නට සැලැස්විය යුතුව තිබේ. මෙමගින් අපේක්ෂා කරන්නේ සමාගම්වල සත්යස පසුබිම දැන එහි තත්ය‍ වටිනාකම් අනුව කොටස් මිළදී ගන්නට පෙළැඹීමයි. එයින් වංක ආයෝජන වලට ඉඩකඩ ඇවිරේ. අයුතු ලෙස වාසි අත්පත්කර ගන්නට තැත් කරන සූක්ෂමව කිරතුධයා කළ සංවිධානාත්මක ආයෝජකයන් ට ඇති ඉඩකඩ ඇවිරේ. කෘතරීීමයමව මිළ ඉහල යන අන්දමට ඇතැම් සමාගම්වල කොටස් අඛණ්ඩව මිලදී ගෙන ඇති අතර මෙම ගනුදෙනු නිසා නොමග ගිය තවත් අලූත් ආයෝජකයන් එම සමාගම් වල කොටස් මිළදී ගන්නා අවස්ථාවේ ලාභ සහිතව තමන් ෂතු කොටස් විකුණන්නට පෙළැඹෙන්නන් නිසා ව්යා පාර කොටස් අයුතු ලාභ වෙනුවෙන් හුවමාරු වී ඇති බව නිරීක්ෂණය කළ හැකි අවස්ථා තිබේ.
කෙසේ නමුත් එක් දිනක් ඇතුලත සමාගමක් කොටස් මිළ සියයට දහයකට වඩා වැඩි වැඩිවන පරිදි හුවමාරු කළ නොහැකි බවට පනවන ලද නීතිය හෙයින් ආයතනික හා විශෙෂයෙන් විදේශීය ආයෝජකයන් අතර උනන්දුව යම් පරණ් මාණයකින් අඩු කරන්නට හේතු වී ඇතැය් යන අදහස ද පැහැර නොහැරිය හැකි තර්කයකි. එසේම ආයෝජන උපදේශකයන් හා මූල්යම විශෙෂඥයන් මෙවැනි නීතියකින් වෙළඳ පොළ වර්ධනයට කිසිදු සාධාරණයක් ඉටු නොකරන අතර ආයෝජකයන්ගේ ගනුදෙනු සීමා වන්නට ඉඩ ඇති බව ද පෙන්වා දෙයි. වෙළඳ පොළක සාධාරණ තරගකාරීත්වයක් තිබිය යුතු අතර එහි යුක්ති සහගත බව නිරීක්ෂණය කිරීම වැදගත් නමුත් එයින් ආයෝජකයන් අධෛර්යවත් කළ යුතු නැති බව ද ඔවුහු අවධාරණය කරති. එහෙත් විනිමය හා සුරුකුම් කොමිසම පෙන්වා දෙන්නේ මෙවැනි නීති ජාත්යයන්තර කොටස් වෙළඳ පොළ ඇසුරෙහි පවතින බවය. හිතාමතා මිළ ගණන් වැඩි වන අන්දමට කොටස් මිළ වැඩි කර මිළදී ගන්නට සූදානම්වන අතරමැදි යන් හෙයින් අනවශ්යු අන්දමට කොටස් මිළ ගණන් ඉහල යන අතර ඒ අවස්ථාවේ ලාභ සහිතව තම කොටස් විකුණා ගන්නා ශූර ආයෝජකයන් හෙයින් අහිංසක ගණුදෙණු කරුවන් විපතට පත්වන බව කොමිසම පෙන්වා දෙයි. කෙසේ වෙතත් ඉදිරි කාලසීමාවේ දී රජයට අයත් පරුහ ධාන පෙලේ සමාගම් ගණනාවක් කොටස් වෙළඳපොළ හරහා කොටස් අලෙවි කරමින් පරාා ග්ධනය සපයා ගැනීමට සැලසුම් කර ඇති බැවින් මහජන විශ්වාසය දිනාගැනීම හා ගණුදෙණුවල පාරද්රෘටශ්යැ භාවය සම්බන්ධයෙන් වඩා වැඩි අවධානයක් යොමු කිරිම අවශ්යාය.
-ගාමිණී සරත් ගොඩකන්ද

රිවිර 2010.10.17

රටට අවශ්යී ආර්ථික පර්ථ තිසංස්කරණ කරා

දේශපාලනයේ දී මහජනතාව රවටන්නට හැකිය. එහෙත් හැමදාටම නොවේ. රවටන්නා දිනන අතර රැුවටෙන මහජනතාව තවමත් දේශපාලනඥයන්ට පාඩම් උගන්වන්නට බලා හිදී. එසේ නමුත් ආර්ථිකය රවටන්නට නොහැකිය. විවිධ උපාය ඇතත් එහි අවසානයේ ඇත්තේ ඉල්ලූම හා සැපයුම් සම්බන්ධ න්යානයයි. නිසි පර්ථ තිපත්ති හා කැපවීමෙන් ලබා ගත යුතු ජයගරඅවසහණ විනා ආර්ථික සංවර්ධනයට කෙටි මාර්ග හෝ තාවකාලික පිළියම් නැත.
රටක් ආර්ථික වශයෙන් බංකොලොත් වන්නේ නැත. වර්තමානයේ මොංගෝලියාව ගැන අඩු තක්සේරුවකින් කතා කළත් මෙයින් අවුරුදු කිහිපයකට කලින් බරණත සීලය, කොරියාව වැනි රටවල් ගත කළේ ඒ හා සමාන අමිහිරි ආර්ථික පසුබිමකය. නිවැරදි පරතු තිසංස්කරණ හා නිසි කාලයේ ගත් තීරණ හෙයින් ඒ රටවල ආර්ථිකයේ පිබිදීමක් සිදුවිය. නිදහස ලැබීමෙන් පසු ගතවූ කාලය අවුරුදු හැට දෙකකි. දශක තුනක් අභ්යගන්තර යුධ ගැටුම් නිසා ආර්ථිකය තියුණු බලපෑමකට ලක්ව තිබුණි. මෙම වාතාවරණය හෙයින් විවෘත ආර්ථික කර්ය මයේ හැබෑ අවස්ථා රටට අහිමි විය. දැන් උදා වී ඇත්තේ රටට අහිමි වූ අවස්ථා යළි ල`ගා කර ගන්නට අවශ්යි තීන්දු තීරණ ගත යුතු මොහොතයි.
1948 දී රටට නිදහස ලබන අවස්ථාවේ ආසියාවේ දියුණු රටවල් පහ අතර ශරීල ලංකාව පසුවිය. දකුණු ආසියාවේ ලංකාවට ඉහලින් සිටි රටක් නොවීය.තායිලන්තය, දකුණු කොරියාව හා තායිවානය වැනි රටවල් පමණක් ඇමරිකානු ඩොලර් 160 ක පමණ වාර්ෂික ඒක පුද්ගල ආදායමක් ලබමින් ලංකාව හා සමාන ආර්ථීක තත්ත්වයක පසුවිය. එහෙත් 1960 වන විට මේ තත්ත්වය කෙමෙන් පසු බසින්නට පටන් ගත් බව නිරීක්ෂණය කළ හැකිය. මෙම කාලය වන විටත් මෙරට ජාතික ආදායමෙන් සියයට විසිපහක පමණ පරන් තිශතයක් වැය කරන ලද්දේ සුබසාධනය වෙනුවෙනි. ආහාර සහන මිළට සැපයුන අතර සේවාවන් වශයෙන් නිදහස් අධ්යාාපනය, නිදහස් සෞඛ්ය පවත්වාගෙන ගියේය. මේ යුගයේ සාක්ෂරතාවය අනුව ලෝකයේ ඉහල තැනෙක ලංකාව සිටි අතර සෞඛ්යෞ තත්ත්වයේ ද අඩුවක් නොතිබිණ.
1978 දී සිංගප්පූරුවේ අගමැති ලී ක්වාන් යූ ජේ. ආර්. ජයවර්ධන මහතා හමු වන්නට ආවේ සිංගප්පූරුව ශීරයපර ලංකාව මෙන් දියුණු කරන්නට අවශ්යී අත්දැකීම් ලබා ගන්නටය. නමුත් සිංගප්පූරුව ලෝකයේ දියුණුම රටක් කර අගමැති තනතුරෙන් ඉවත්ව යන විට ඔහු සිය අත්දැකීම් ඇතුලත් කර ලියන ලද කෘතියේ දක්වා ඇත්තේ ශරිහ ලංකාව ගමන් කරන මාවතේ යායුතු නැති වගය. වරක් ජාත්යකන්තර මූල්යය අරමුදල කියා සිටියේ ශරීී ලංකාව අවස්ථාව අහිමි වූ සමාජයක් වශයෙනි. එසේ වූයේ ජාත්යාන්තර සමාජය තීන්දු ගන්නා විට එය අවබෝධකරගෙන ඒ රටාව සමග ඉදිරියට ගමන් කරන්නට අප සූදානම් වූයේ නැති නිසාය. යටත් විජිත සමයේ වැවිලි වගාවට අවස්ථාව ඇති විට ලංකාව ඉදිරියෙන් සිටියේය. ඉන්පසු පැමිණි කාර්මික, සේවා, මූල්යම හා තාක්ෂණික යුග වලදී අවශ්යත මොහොතේ නිසි තීන්දු නොගැනීම හෙයින් රටට ලබාගත හැකි ව තිබුණ වේගවත් සංවර්ධන අවස්ථා ගිලිහී ගියේය. එහි අනිටු පල විපාකය වූයේ අතෘප්තිමත් සමාජය ආණ්ඩු වලට එරෙහිව කැරළි ගැසීමයි. රුකියා නැති, ආදායම් උපයන්නට අවස්ථාව අඩු, එක් පෙලැන්තියකට පමණක් ආර්ථිකයේ දොරටු විවෘතව තිබෙන බව පෙනෙන විට දකුණේ පමණක් නොව උතුරේ ද අරගල ඇතිවිය. ආණ්ඩු කිහිපයක් විවිධ සැලසුම් අනුව රට ගොඩ නගන්නට උත්සාහ කළත් සාමාන්යරයෙන් සියයට පහකට වඩා වැඩි සංවර්ධන වේගයක් ල`ගා කර ගන්නට නොහැකි විය. පරමාදර්ශී රටක් තවත් දසක කිහිපයකට පසු අවාසනාවන්ත ලෙස නොතැකිය යුතු රටක් බවට පත් වූයේ ආර්ථික සංවර්ධනය ගැන බරපතල ලෙස අවධානය යොමු නොකළ හෙයින් බව පැහැදිලි ව තේරුම් ගැනීම අවශ්යමය.
අසල්වැසි ඉන්දියාව මේ වන විට සියයට දහයක ආර්ථික සංවර්ධනයක් ල`ගාකර ගෙන ඇත. වත්මන් අගමැති මන්මෝහන් සිං මහතා මුදල් ඇමතිවරයා ලෙස කළ ආර්ථික පරවර තිසංස්කරණ ගණනාවක් හ`දුන්වා දුන්නේය. පුද්ගලීකකරණය පිලිගත් අතර එයාර් ඉන්ඩියා ගුවන් සේවය ඇතුලූ එරට ආර්ථිකයේ පරලැ බල ආයතන රජයේ පාලනයෙන් ඉවත් කළේය. ඉන්දියාවට අලූත් මාවතක් උදාවිය. ණය බරින් මිරිකී සිටි බරමු සීලය එරට වත්මන් ජනාධිපති ලූලා ඩි සිල්වෝ මහතා පත්වූයේ වාමාංශික ක`දවුර නියෝජනය කරමිනි. නමුත් ඔහු බලයට පත්වීමෙන් පසු දක්ෂිණාංශික පරති තිපත්ති අනුව ආර්ථිකය වෙනස් කර වේගවත් සංවර්ධනයක් කරා යමින් සිටී. චීනයේ සිදුවූයේත් වෙනත් සමාජවාදී ආණ්ඩුවල මහජනතාව වෙනුවෙන් ආයෝජනය කරන්නේ හා ව්යා්පාර මෙහෙයවිය යුත්තේ තමන්ය යනුවෙන් කල්පනා කළ රටවල්වලත් ආකල්ප දැන් වෙනස් ව තිබේ. ශරීා ලංකාව තමන්ගේ අනාගතය දෙස වඩා සූක්ෂම ආකල්ප ඇතිව අවධානය යොමු කළ යුතුය.
මෙතෙක් ආණ්ඩු බලය හිමි කරගෙන සිටි කවර දේශපාලන පක්ෂයක් වේවා අනුගමනය කළේ තමන් එකක් මහජනතාවට කියමින් අනෙකක් කරිී යාත්මක කිරීමයි. මහජනතාවට ඇත්ත කියන්නටත්, රාජ්ය් ව්යනවසායයන්හි අසාර්ථකත්වය වෙනුවට පෞද්ගලික අංශයේ සාර්ථකත්වය කෙරෙහි විශ්වාසය තහවුරු කරන්නටත් වැඩ පිළිවෙලක් ඇති කළේ නැත. මේ ව්යාවයාමය තවදුරටත් සිදුවන්නේ නම් එයින් රටට සිදුවන්නේ අවාසියකි. අවම වශයෙන් සියයට දහයක වාර්ෂික ආර්ථික වර්ධනයක් කරා අද ශරින ලංකාවේ ඉලක්කය වීම අවශ්ය ය. එය කළ හැකිය. නමුත් ආණ්ඩුවට පමණක් නොවේ. ආණ්ඩුව කළ යුත්තේ අවශ්යු පසුබිම සකස් කිරීමයි. නීති රීති හා යටිතල පහසුකම් නැංවීමයි. පෞද්ගලික අංශය ව්යානපාර ආරම්භ කරනු ඇත. අවශ්යංනම් රජයට තර`ගකාරී ලෙස ව්යාලපාර කර්මාන්ත ඇරඹිය හැකිය. එසේ නැතිනම් ව්යාආපාරිකයන් ඉදිරිපත් නොවන කෙෂේතරක් කෙරෙහි පමණක් රජයේ ආයෝජන ඉලක්ක කළ හැකිය. තමුන්ට සියල්ල කළ හැකිය යන ආකල්පයෙන් කිර් නයා කළහොත් සිදුවන්නේ අසාර්ථකත්වයේ සම්පූර්ණ වගකීම ආණ්ඩුවට දරා ගන්නටය.
තවත් පැත්තක් තිබේ. ආණ්ඩුවට අලූත් ආයෝජන කරන්නට පරා් ග්ධනය නැත. දැනට ආරම්භ කර ඇති සියලූම සංවර්ධන යෝජනා කරබේ ම පවත්වාගෙන යන්නේ දෙස් විදෙස් ණය ආධාර ඇතිවය. මේ ණය වෙනුවෙන් වාරික හා පොලිය ගෙවි යුතුය. ණය ලබා ගෙන දියුණු කරන ගුවන් තොටුපොලක් ලාභ ඉපැයිය යුත්තේ ඒ ණය හා පොලිය ගෙවිය හැකි අන්දමට සේවාවන් වැඩි මිලට විකුණමින්ය. විදුලි බලාගාර හෝ තෙල් පිරිපහදු ඇති කරන විට ඒවාට ගන්නා ණය ගෙවි යුත්තේ ඒවායින් ආදායම් උපයා ගෙනය. ආණ්ඩුවට ණය ගනිමින් අලූත් ව්යායපාර ඇති කළ හැකි සීමාවක් ද තිබේ. මේ ගෙවී යන වසරේ රජය රුපියල් බිලියන 817.8 ක ආදායමක් උපයන විට රජයේ වියදම රුපියල් බිලියන 1,279 කි. ආදායමට වඩා වැඩි වියදමක් දරන පුද්ගලයෙකුට තමන්ගේ ආදායම වැඩිකර ගන්නට අලූත් ව්යා පාර ඇරඹිය හැකි ද? මේ අවුරුද්දේ සිය ආයෝජන වශයෙන් රජය වෙන් කර ඇත්තේ රුපියල් බිලියන 361 කි. එය සියයට දහයක ආර්ථික වර්ධනයක් පවත්වාගෙන යන්නට කෙසේවත් පරඩි මාණවත් නැත. එසේ තිබිය දී රජය තව තවත් පුද්ගලික අංශයේ කළමණාකරණයට හා කොටස් පැවරීමට ලක්කළ ලංකා ෂෙල්, එයාර් ලංකා, ටෙලිකොම් වැනි ආයතන නැවත රජය සතු කර ගන්නට සූදානම්ව සිටී. මෙම ව්යණවසාය තව දුරටත් රජයේ පාලනයෙන් බැහැරව පවත්වාගෙන යා හැකි නම් ඒවායේ ව්යානපාරික ස්වභාවය නිසා රජයට බදු ඇතුලූ ආදායම් වැඩි කර ගත හැකි අතර මහජනතාවට ඒ බදු වලින් සේවයක් සැලසිය හැකිවේ. උදාහරණයක් ලෙස මේ වනවිට රජය රුපියල් බිලියන 250 කට වඩා සුබසාධන කටයුතු සඳහා වාර්ෂිිකව වැය කරයි. මෙයින් රුපියල් බිලියන 45 ක් පමණ වැය වන්නේ රාජ්යු ආයතන පාඩු පියවන්නටය. මහජනතාවට සහන දෙන බව කියමින් අලාබ ලබන සංස්ථාවලට මහජන මුදල් අය වැය හරහා ලබා දීම ඕනෑම ආණ්ඩුවක හොඳහිත පෙන්වීමක් ලෙස දැකිය හැකිද? ශරීන ලන්කන් ගුවන් සේවාව මේ වසරේ රුපියල් බිලියන 12 ක පමණ අලාභයක් අපේක්ෂා කරයි. කිසිදා ගුවන් ගමනක නොයෙදෙන ගැමියන් පවා සීනි හා පරිප්පු වෙනුවෙන් ගෙවන බදු හරහා මෙම ගුවන් සේවාව නඩත්තු කිරීම යුක්ති සහගතද?
දුම්රිය හෝ ලංගම හෝ විදුලිය බල මණ්ඩලය හෝ නිසි පරිදි කළමණාකරණය කරන්නට ආණ්ඩුවකට හැකි විය යුතුය. එම ආයතන පාඩු ලබමින් මහජනතාවට සහන මිලට සේවා සපයන බව කිසිවෙකු කියන්නේ නම් එය මහා අසත්යමයකි. අඩු මිලට දෙන්නට ආණ්ඩුවෙන් සහන ලබනවා පමණක් නොව ආණ්ඩුව මහජනතාවගෙන් බදු අයකර මේ ආයතන වලට ගෙවමින් මුල්යැ කේෂේතරනව යේ ව්යා කූල තත්ත්වයකුත් ඇති කරයි ඒ බව අවබෝධ කර ගත යුතුය. මේ හෙයින් රටේ ආර්ථිකය නංවන නිසි ව්යු‍හාත්මක වෙනස්කම් ඇති කළ යුතු කාලය එළැඹ තිබේ.
යුද්ධයෙන් රට ගලවා ගැනීම ගැන මහජනතාව තුළ ඇත්තේ අසීමිත තෘප්තියකි. එනමුත් මෙම සතුට වැඩි කළක් පවතින්නේ නැත. ආන්ඩුවේ කිරටමහයාකාරීත්වය නිසා රුකියා නොලැබෙන විට, බාණ්ඩ මිල අඩු නොවෙන විට, වැඩි වැටුප් නොලැබෙන විට හා සහන සලසන්නට බදු නංවන විට ආණ්ඩුවට එරෙහිව පළමුවෙන් නැගිටින්නේ ද මේ මහජනතාවමය.
මේ වසර ගෙවී යන ආකාරය දෙස බලන විට ඉක්මනින් ආර්ථික පරලැ තිපත්ති සම්බන්ධව ධුරදර්ශී නොවුනහොත් ඉදිරි වසර කිහිපය තුළ එහි අනිටු විපාක වලට මුහුණ දෙන්නට සිදුවෙයි. දැනට රජයේ ණය බර රුපියල් ටිලියන හතර ඉක්මවා තිබේ. දේශීය ණය ගැනීම් අඩු කර පොලී අනුපාත පහත දැමීමෙන් තාවකාලිකව මෙරට උද්ධමනය පාලනය කර තිබේ. 1998 වසරේ පැවති සියයට 26 ඉක්මවූ උද්ධමනය අනුව බලන විට මේ වසරේ පවතින සියයට 5 ක පමණ උද්ධමන අනුපාතිකය රටට විශාල අවස්ථාවකි. මෙම අඩු උද්ධමනය මත දේශීය සුලූ ව්යාටපාර ආරම්භ කිරීම වැදගත්ය. දැනට මිලියනයකට වැඩි රාජ්යත සේවයේ රුපියල් දෙදහසක වැටුප් වැඩි කරන්නට රුපියල් බිලියන දෙකක් සොයා ගන්නට අමාරු වී ඇති ආණ්ඩුවක් තව තවත් රජයේ රුකියා දෙන්නේ කෙසේද? ඒ වෙනුවට විකල්පය විය යුත්තේ හැකිතාක් ස්වයං රුකියා, සේවා හා ව්යායපාර බිහි වන්නට දිරි දීමයි. එවිට මෙරට කෘෂි හා වෙනත් නිෂ්පාදන වැඩිවීමක් වනු ඇත. දැනට කරන ආනයන සෑහෙන තරමකින් අඩු කර ගත හැකිවෙයි.
මේ වසරේ පළමු මාස හය තුළ ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 1,113 ක භාණ්ඩ හා සේවාවන් මෙරටට ආනයනය කර ඇත. මෙරට අපනයන ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 697.4 ක් පමණකි. මේ අනුව ආනයන හා අපනයන අතර පරතරය 2008-09 කාලයේ දී පැවති සියයට 60 ක පමණ හි`ගය දැන් සියයට 108 දක්වා වර්ධනය වී තිබේ. මෙයින් සිදුවිය හැක්කේ රටේ ආදායම අඩුවීමයි. විනිමය හි`ග වෙන විට යළි රුපියලේ අගය අඩු කිරීමටත්, ජාත්ය0න්තර මූල්යැ අරමුදලින් කොන්දේසි වලට ණය ගැනීමටත් සිදුවනු ඇත. 1992 වසරේ මෙන්ම 2009 දීත් රජය කොන්දේසි රාමුවක් ඇතුලත ජාත්යේන්තර මූල්යය අරමුදලෙන් විදේශ වත්කම් ලබා ගත් අතර ඒ පිළිවෙතට යළිත් අවතීර්ණ වීම යුතු නැත. රටේ ආනයන හා අපනයන අතර පරතරය වැඩි වීම එයට ඉඩ සලසයි.
වසරේ පළමු භාගය අවසන් වන විට සංචාරක ව්යා පාරයේ පිබිදීමක් දක්නට ලැබේ. එහෙත් තවමත් ආනයන වියදම් වැඩිය. රටේ වියමෙන් සැලකිය යුතු කොටසක් වැය වන්නේ මෙරට නිපදවා ගත හැකි කෘෂි නිපැයුම් ආනයනය කරන්නටය. එය වලකා ගත හැකි තත්ත්වයකි. බැංකු පොලී අනුපාත අඩු වී තිබේ. එහි පරපැ තිපලයක් වශයෙන් ආයෝජකයන් වැඩි ආදායමක් තකා කොටස් වෙළ`දපොළ ආයෝජනයට උනන්දු වී තිබේ. කොටස් වෙළ`ද පොල සියලූ කොටස් මිල දර්ශකය ඒකක 7000 ඉක්මවන විට පෙනෙන්නේ එහි තරගකාරීත්වයක් ඇති බවයි. මේ මුදල් ආයෝජනය රටේ ව්යශවසායකයන් ට අවශ්යක පරා් ග්ධනය සපයන බව ඇත්තකි. එහෙත් මූල්‍ය වෙළ`ද පොළේ එක පැත්තක පමණක් වේගවත් දියුණුවක් තිබීම සුදුසු නැත. තවමත් ණය වෙළ`ද පොළ සකීර තිය වී නැත. සාමාන්යල ජනතාවට හා සුලු ව්යා්පාරිකයන්ට බැංකු මගින් ණය ලබාගෙන ව්යා`පාර අරඹන්නට හැකි වටපිටාව තවමත් පුලූල් වී නැත. ජාත්යුන්තර මූල්යා අරමුදල වාරික වහයෙන් ලබා දුන් විදේශ විනිමය සංචිතයේ තවත් වාරිකයක් ලබා ගන්නට රජය සමත්වූයේ දැනට පිබිදෙමින් පවතින ආර්ථිකය ඉදිරියේය.
මේ අවස්ථාවේ දී රජය කළ යුත්තේ ඉදිරි වසර දහය සම්බන්ධ සවිස්තරාත්මක ආර්ථික ඉලක්කයක් පරින කාශයට පත්කිරීමයි. රටට දේශපාලන ස්ථාවරත්වයක් තිබේ. ආරක්ෂාව ගැන පර්බ ශ්නයක් නැත. සමාජ ස්ථාවරත්වය ඇති වෙමින් තිබේ. ආර්ථීකය ස්ථාවර කර ගැනීමට නම් ආයෝජකයන්ගේ විශ්වාසය දිනා ගත යුතුය. සැලසුමකට වඩා එය කිරයදීයාත්මක න්යාකය පතරේ රයක් නම් වැදගත්ය. එහි දී ඉදිරි වසර දහය තුළ රජයේ බදු පර තිපත්ති, මූල්යා පරාි තිපත්ති, ආයෝජකයන්ට ලබා දෙන සහන හා ඒ සම්බන්ධව ඇති නීති රීති කෙරෙහි නව දැක්මක් අනාවරණය කළ යුතුය. ආකල්පමය වශයෙන් වෙනස් අන්දමකින් බලා අලූත් සංශෝධන ගෙන ආ යුතුය. ජාත්යණන්තර ආයෝජකයන් හා පරාා ධාන පෙලේ සමාගම් ශරීබ ලංකාවේ ඇති වාතාවරණය අනුව මෙරටට පැමිණ කලාපයේ රටවල් වෙළ`ද පොලක් සේ සලකා නිෂ්පාදනය කරන කර්මාන්ත ඇති කිරීමට ඉඩ දිය යුතුය. මේ වෙනුවෙන් වෙනම ආර්ථික කලාප ඇති කළ හැකිය. දැනට කර්මාන්ත විහිදී නැති නැගෙනහිර, ඌව හා සබරගමුව වැනි පලාත් කෙරෙහි මේ මගින් සංවර්ධනය කළ හැකි වනු ඇත.
මෙම වෙනස්කම් වෙනුවෙන් තීන්දු ගැනීම පහසු නැත. ආර්ථීක පර්ත තිසංස්කරණ ගැන මහජනතාවට ඇත්තේ විමතියකි. වාහන බදු අඩු කරන විට එයට එරෙහි වූ නමුත් පරණ වාහන වෙනුවට අලූත් වාහන රටට එන විට හා වාහන වැඩි වැඩියෙන් ආනයනය නිසා රටට වැඩි ආදායමක් බදු වශයෙන් ලැබුණ බව අවබෝධ කරගැනීම වැදගත්ය. වෙනස් දෙයක්කරන විට මහජනතාව හා විරුද්ධ දේශපාලන පක්ෂ එයට එරෙහි වෙයි. මේ නිසා ආර්ථිකය සම්බන්ධව වුවත් අලූත් පරන් තිපත්ති හා වෙනස්කම් ඇතිවන විට විරෝධතා ඇතිවිය හැකිය. ඒවාට අවනත වී මේ සියයට පහක ආර්ථික සංවර්ධන වේගයේ දිගටම ගමන් කිරීම එකකි. එවිට ජනපරිැකිය නායකයෙකු විය හැකිය. එහෙත් අනාගතයේ මහජනතාව ගරු කරන්නේ ඔවුන්ගේ දරුවන්ට යහපත් ආර්ථිකයක් ගොඩනගා ඇති බව තේරුම් ගැනීමෙන් පසුවය.

ගාමිණී සරත් ගොඩකන්ද

ඉරිදා ලංකාදීප – 2010.10.03

රුපියලේ අගය ශක්තිමත් වෙයි. පොලී අනුපාත අඩු කරන බලපෑම්

ශරිි ලංකාවේ ආර්ථිකයේ කැපී පෙනෙන අවස්ථාවක් සනිටුහන් කරමින් රුපියලේ අගය තව දුරටත් ශක්තිමත් වෙමින් පවතී. පසුගිය මාස දහ අට ඇතුලත රුපියලේ අගය ඇමරිකානු ඩොලරයට සාපේක්ෂව සියයට 2.3 කින් ශක්තිමත් වී ඇත. පසුගිය බරපී හස්පතින්දා ඇමරිකානු ඩොලරයක ගැනුම් මිළ රුපියල් 111.85 ක් වූ අතර 2008 අගෝ්ස්තු මාසයට පසුව වාර්තා වී ඇති ශක්තිමත් ම රුපියලේ වටිනාකම ලෙස මෙම අගය දැක්විය හැකිය.
මෙරටට අවශ්යා විදේශීය විනිමය ඉල්ලූම අනුව රුපියලේ අගය ඉහල පහල යන අතර මේ වන විට ජාත්යාන්තර මුල්ය් අරමුදලේ ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන හතරක ණය මුදලින් ඩොලර් බිලියන 2.6 ක තෙවන ණය වාරිකය හිමි වීම, විදේශීය රුකියා කරන පිරිස එවන ප්රෙ ෂණ ඉහලයාම හා අපනයන ආදායම වැඩිවීම ඇතුලූ හේතු පදනම් කරගෙන රට තුළ ඇති ඩොලර් ඉල්ලූම පහත වැටී තිබේ. ඩොලර් ඉල්ලූම අඩුවීම නිසා එහි රුපියල් වටිනාකම පහල වැටෙමින් පවතින අතර එය මෙරට ආනයන වෙළ`දපොළ ස`දහා යහපත් වටපිටාවක් නිර්මාණය කර තිබේ. මෙයට අමතරව රුපියලේ අගය ශක්තිමත් වීම මත මෙරට විදේශීය ණය ආපසු ගෙවීම් වලදී පමණක් රුපියල් මිලියන ගණනක වාසියක් අත්පත්කර ගන්නට හැකිව ඇති බව ස`දහන් කළ යුතුය.
රජයේ ඩොලර් අවශ්ය තා උපයන මාර්ග අතුරින් පළමු තැන ස`දහන් ව ඇත්තේ විදේශ රුකියාවන්හි නිරත ශරීු ලාංකිකයන් එවන මුදල්ය. එය විශාල වටිනාකමක් ඇති එකකි. 2005 වසරේ මෙරටට විදේශීය ශරසා මිකයන්ගෙන් ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 1918 ක් ලැබී ඇති බව මහ බැංකු වාර්තා දක්වයි. 2009 වසරේ දී එය ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 3330 ක් දක්වා වැඩි වී ඇත. ගෙවී යන වසරේ පළමු භාගයේ දී ඉකුත් වසරට වඩා මෙම මුදල් ලැබීම් වැඩි වී ඇති අතර එය පෙන්නුම් කරන්නේ තවදුරටත් විදේශ සම්පේර්ල ශන ඉහල යා හැකි බවය.
මෙයට අමතරව මෙරට අපනයන ආදායම මේ වසරේ මුල් මාස හය ඇතුලත සියයට 13.7 කින් වැඩි වැඩි වී ඇත. වසරේ පෙබරවාරි හා අපරි ්ායෙල් මාස වල ආනයන කිර් 0යාකාරීත්වය අඩු වූ අතර අපනයන අපරිබවයයෙල් මාසයේ දී සීමාවීමක් වාර්තා කළේය. කෙසේ වෙතත් මැයි හා ජුනි යන මාස දෙක ඇතුලත මෙම ආනයන හා අපනයන යන කේෂේතර්තායන් හි වැඩි කිරිමායාකාරීත්වයක් පෙන්නුම් කරයි. මේ මගින් රටට ලැබෙන විනිමය පරසා මාණය ඉහල ගොස් තිබේ. විදේශ වෙළ`දාමේ දී කෙසේ වෙතත් ආනයන බදු ඉවත් කිරීම නිසා වාහන ආනයනය වැඩි වීම, ඛනිජ තෙල් ආනයන වියදම් ඉහල යාම සහ කර්මාන්ත ආශරි නදත මෙවලම් හා අමුද්රයව්ය ආනයනයෙහි දියුණුවක් වාර්තාවීම වැනි කරුණු අනුව මේ වසරේ ගතවූ මාස හය ඇතුලත ආනයන හා අපනයන අතර පරතරය ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 2.84 තෙක් ඉහල ගොස් තිබේ. මෙය සියයට 108 ක වර්ධනයක් වීම සුවිශේෂී අවධානයට ලක්විය යුතුය. එවැනි තත්ත්වයක් තිබියදී පවා රුපියලේ අගය ශක්තිමත්වන අයුරින් විදේශ සංචිත කළමනාකරණය කර ගන්නට හැකිවීම වැදගත්ය. ශරීි ලංකා මහ බැංකුව අවස්ථා දෙකක දී මෙරට ඩොලර් බැ`දුම්කර නිකුත් කළේය. ඒ වෙනුවෙන් තිබුණ ඉල්ලූම ද කැපී පෙනෙන සු`ථ එකකි. එමගින් ද රටේ ඩොලර් සංචිත ඉහල යන්නට අවශ්යැ පසුබිම සකසා තිබීම අවධානයට ගත යුත්තකි. මේ අනුව රුපියලේ අගය සැලකිය යුතු මට්ටමක ස්ථාවරව පවතිනු ඇති බව නිරීක්ෂණය කළ හැකිය.
1950 වසරේ දී ඇමරිකානු ඩොලරයක් වෙනුවෙන් ශරීී ලංකාවට ගෙවන්ට සිදුවූයේ රුපියල් 4.76 ක් පමණකි. 1960 වන විටත් එහි වෙනසක් නොවූ අතර එයට හේතුව වූයේ විදේශ විනිමය සම්බන්ධයෙන් දැඩි පාලනයක් පැවතීමයි. 1977 වසර එනම් මෙරටට විවෘත ආර්ථීක කරධා මය හ`දුන්වා දුන් අවධිය වන විට ඇමරිකානු ඩොලරයක් රු. 8.87 ක සීමාවේ පැවතිණ. ආනයන අපනයන සීමා ලිහිල් වීම හා මහවැලි සංවර්ධන යෝජනා කරේී මය ඇතුලූ සංවර්ධන ව්යා8පෘති වෙනුවෙන් කළ යුතු විදේශ විනිමය උපයා ගැනීම වෙනුවෙන් විටින් විට වෙනස් කරන ලද විනිමය අනුපාත රුපියලේ අගය අවපරවෘ මාණය වීමට බෙහෙවින් බලපෑවේය. වසර 2000 වන විට ඇමරිකානු ඩොලරය රු. 75.78 ක් වූ බව ශරීු ලංකා මහ බැංකුවේ වාර්තා දක්වයි. 2005 වසරේ දී එය රු.100.49 ක් බවට පත්වූ අතර 2006 වසරේ දෙවන කාර්තුවේ දී අනපේක්ෂිත අයුරින් ඩොලරයේ වටිනාකම රු. 116.39 දක්වා ඉහල ගියේය. මෙම රුපියලේ අගය අවපර වයමාණයවීම අනුව මෙරට ආනයනික ද්ර්ව්ය මිල ගණන් ඉහල ගිය අතර ආර්ථිකය දුශ්කරතා ගණනාවකට මුහුණ දුන්නේය. නැවත ශක්තිමත් වූ රුපියලේ අගය 2008 වසරේ දී රු. 114.55 බවටත් පසුව 2009 මැයි වන විට රු. 116.92 ක හා දෙසැම්බර් වන විට යළි රු. 114.34 ක් වශයෙන් උච්චාවචනය වීමත් කැපී පෙනෙයි. එවැනි ඉහල අගයක සිට ගෙවී ගිය දින කිහිපය තුළ ඇමරිකානු ඩොලරයක ගැනුම් මිළ රුපියල් 111.85 දක්වා අඩුවන අන්දමට රුපියලේ අගය ශක්තිමත්වීම විශේෂ අවධානයට ලක්විය යුත්තකි.
වානිජ බැංකු විසින් අයකරන පොලී අනුපාත අඩු කරන ලෙස ශරීි ලංකා මහ බැංකුව මෙයට සතියකට කලින් දැනුම් දීමක් කරන ලදී. තැන්පතු පොලී ඉතා අඩු අගයක පවතින අතර මහජනතාව බැංකු වලින් ගන්නා ණය වෙනුවෙන් වැඩි පොලී අනුපාත අය කරන බව නිරීක්ෂණය කර ඇති අතර මේ දැනුම්දීම එහි පර්න තිපලයක් බව පෙනේ.
ශරීේ ලංකාවේ වානිජ බැංකු වල තැන්පතු ස්ථිර හා සාමාන්යෑ තැන්පතු වශයෙන් දෙවර්ගයකි. ගිවිසගත් කාලසීමාවකට කරන සිථ්ර තැන්පතු එකී කාලසීමාවට කලින් තැන්පත්කරු ඉල්ලා සිටියහොත් ගිවිසගත් පොලිය ගෙවන්නේ නැත. කල් පිරුණ ස්ථිර තැන්පතුවකට සාමාන්යක ඉතුරුම් ගිණුමකට හිමිවන පොලියට වැඩි පොලියක් වානිජ බැංකු විසින් ගෙවන්නේ මහජනතාවගෙන් ලබා ගන්නා තැන්පත් වෙනත් පාර්ශව වෙත නිශ්චිත කාලයකට ණය වශයෙන් නිකුත් කර එයින් ආදායමක් ගන්නට ඇති ඉහල හැකියාව නිසාය. සාමාන්යි ඉතුරුම් ගිණුම් වලට අඩු පොලියක් හිමිවන අතර බැංකු අතර පවතින නීති අනුව සාමාන්යියෙන් මාසයකට සිව් වතාවකට වඩා ගිණුමෙන් මුදල් ආපසු ගන්නා ගනුදෙනුකරුවෙකුට පොලියක් ලැබෙන්නේ නැත. එපමණක් නොවේ. ඇතැම් වානිජ බැංකු ගනුදෙනු කරුවන් රහස්යු කාඞ් පත් මගින් ගිණුමෙන් මුදල් ලබා ගන්නා අවස්ථා වෙනුවෙන් විශේෂ අයකිරීමක් ද කරයි. ඉතුරුම් ගිණුම් හිමියන්ට පොලියක් නොගෙවන, කාඞ් පත් මගින් මුදල් ගැනීමේ දී අමතර ගාස්තු අයකරන වානිජ බැංකු වසර අවසානයේ දී විශාල ලාභ උපයයි.
සාමාන්ය්යෙන් බැංකු අතර තරගකාරීත්වයක් පවතින රටවල තැන්පතු පොලිය හා ණය පොලිය අතර අනුපාත පරතරය අවම වශයෙන් සියයට 0.5 සිට උපරිමව සියයට 4 ක් දක්වා වෙයි. මේ නිසා මූල්ය පහසුකම් ලබන ගණුදෙනු කරුවන් වැඩි පීඩාවකට පත් නොවේ. වර්තමානයේ වුවත් ශරීන ලංකාවේ සාමාන්යා ඉතිරි කිරීමේ ගිණුමකට වාර්ෂිකව සියයට 6 ක පොලියක් ගෙවන අතර අවුරුද්දක ස්ථාවර තැන්පතුවකට ගෙවන පොලිය සියයට 8 කි. එහෙත් බැංකුවකින් ණය ගන්නා විට දැනට කෘෂිකාර්මික කටයුතු වෙනුවෙන් අඩුම පොලිය අය කරන අතර ණය පොලී අනුපාතයේ සාමාන්යරය සියයට 17 ක් පමණ වෙයි. තැන්පතු පොලිය මෙන් දෙගුණයක් දක්වා ණය පොලී අනුපාතය වැඩි වීමෙන් විශාල ධනයක් උපයා ගන්නේ බැංකු පද්ධතියයි. ණයක් නිකුත් කරන විට ඒ වෙනුවෙන් අවශ්යැ කරන සියලූ ලියැකියැවිලි වලටත් ලණුදෙනු කරුගෙන් මුදල් අයකර ගන්නා බැංකු මේ වැනි ඉහල පරාසයක පොලී අනුපාතයක් නිසා අති විශාල ලාභයක් උපයයි. පසුගිය වසරේ මෙරට පරංක ධාන බැංකු සියල්ලම පාහේ රුපියල් බිලියන 5-6 අතර ලාභයක් උපයා ඇති අතර මෙම ලාභයට කළ හැකි දෙයක් නැති නිසාදෝ මහ බැංකුවේ සීමාව ඉක්මවා යමින් බැංකු පරාා ග්ධනය වැඩි කරන්නට අවසර ඉල්ලා ඇත.
වානිජ බැංකු ලබන ලාභය අඩු කර එහි සේවා තමන්ට ලබා දෙන ලෙස බල කරන්නට කරසර මයක් ගනුදෙනු කරුවන්ට නැත. රාජ්යහ බැංකු විසින් මූල්යා කේෂේතරන් යේ වැඩි බලයක් හිමි කරගෙන තරගකාරීත්වය අවම කර ඇති හෙයින් එහි පීඩාව ඇත්තේ සමාජයටය. තරගකාරීත්වයක් ඇත්නම් තැන්පතු ලබා ගැනීම ස`දහා වානිජ බැංකු අතර පොලී අනුපාත තරගයක් ඇතිවනු නිසාකය. ඉහල ණය පොලී අනුපාත හෙයින් ද පීඩාවට පත්වන්නේ මහජනතාවයි. බැංකු වැඩි ලාභයක් ලබන අතර වැඩි පොලී අනුපාත වලට ණය ගන්නා නිෂ්පාදකයන් හා වෙළ`දුන් මෙම පොලිය ඇතුලත්කර සිය භාණ්ඩ හා සේවා අලෙවි කරන නිසා ජීවන වියදම වැඩි වෙයි.
වානිජ බැංකු වල එකතුවන මුදල්, මෑතක් වන තුරු භාණ්ඩාගාර තැන්පත් හා භාණ්ඩාගාර බැ`දුම්කර වශයෙන් රජයේ මුදල් අවශ්යලතා වෙනුවෙන් ණය පදනමකින් ලබා ගැනීමට හුරුව සිටියේය. බැංකු පොලී අනුපාත ඉහල මට්ටමක තිබෙන විට මෙම රජයේ ණය වෙනුවෙන් ගෙවිය යුතු පොලිය ද පැවතියේ ඉහල අගයකය. 1998 දී භාණ්්ඩාගාර බිල්පත් පොලී අනුපාතය සියයට 26 කි. රුපියල් සියයක් ගන්නා රජය අවුරුද්දකට පසු එයට රුපියල් එකසිය විසි හයක් ගෙවීය. ශරීි ලංකා මහ බැංකුවේ මැදිහත්වීම මත අවස්ථා ගණනාවක කරන ලද සංශෝධන වලින් පසු දැන් මෙම භාණ්ඩාගාර බිල්පත් පොලී අනුපාතයේ සාමාන්යයය සියයට අටක් දක්වා අඩු වී තිබේ. එය රජයට වාසියකි.
සාමාන්යගයෙන් ඉල්ලූම සැපයුම හා බැංකු අතර තරගය හෙයින් ඉහල පහල යා යුතු වානිජ බැංකු පොලී අනුපාත කෙරෙහි තුන්වන පාර්ශවයක් මැදිහත් වීම නරක පූර්වාදර්ශයකි. ඒ මගින් විවෘත ආර්ථීකයේ මූලික ලක්ෂණ වලට බාධා සිදුවෙයි. එහෙත් තවමත් වර්ධනය නොවූ මෙරට තරගකාරී බැංකු රටාව මහජනතාවට හා ගනුදෙනු කරුවන්ට සහනයක් නොසලසන්නේ නම් වෙනත් විකල්පයක් නැත.
නමුත් දැනට විදුලි සංදේශ, පරෙත වාහනය, බල ශක්තිය වැනි අංශ වලට හ`දුන්වා දී ඇති පාරිභෝගිකයාත් ආයතනයත් ආරක්ෂා කරන නියාමන කොමිසමක මූල්යී කෙෂේතරඩි යටත් හ`දුන්වාදීම වටී. වෙළ`දපොළ ද්රනවශීලතාව, ඉ්ලලූම හා සැපයුම සලකා විටින් විට පොලී අනුපාත සම්බන්ධව නිශ්්චිත දර්ශක පරුද කාශයට පත් කරන්නට මූල්යා කෙෂේතරදේ යේ විද්වතුන් ගෙන් සමන්විත මෙවැනි නියාමන කොමිසමකට හැකිවෙයි.
කොළඹ කොටස් වෙළ`ද පොළ ගනුදෙනු තවදුරටත් පිබිදීමක් වාර්තා කරයි. බර්ව හස්පතින්දා ගනුදෙනු අවසන් වන විට සියලූ කෙටස් මිල දර්ශකය ඒකක 7000 ඉක්මවා ගිය අතර මිල ලබන සතියේ ගනුදෙනු තව දුරටත් ඉහල ඉල්ලූමකින් පවතිනු ඇතැයි තැරුව්කාර සමාගම් කියයි. රජය ලැබ ඇති ස්ථාවරත්වය මෙහිලා විශේෂයෙන් බලපාන්නට ඇති බව ආයෝජන උපදේශකයෝ දක්වති. අන්තර් ජාතික මූල්ය් අරමුදලේ නිරීක්ෂණ අනුව ආර්ථිකයේ ගමන් මග යහපත් බව පෙන්වා දීම, ඉතුරුම් පොලී අනුපාත හා භාණ්ඩාගාර බිල්පත් පොලී අනුපාත පහත වැටීම කොටස් වෙළ`ද පොළ කෙරෙහි දේශීය ආයෝජකයන් ආකර්ශනය වීමට බලපා ඇති තවත් පරිස ධාන හේතු අතර වන බව ඔවුහු පෙන්වා දෙති. මේ අතර තහවුරු කරන ලද ආරංචි මාර්ග වලට අනුව ලාෆ් ගෑස් සමාගම, ලංකා මිල්ක් ෆුඞ්, විදුල්කා ඇතුලූ සමාගම් කිහිපයක් කොටස් නව නිකුතු ස`දහා විනිමය හා සුරුකුම් කොමිසමේ අවසරය ලබා ඇත. දැනට ලැයිස්තු ගත සමාගම් 232 අතුරින් ඉසුරුමත් සමාගම් කෙරෙහි දෙස් විදෙස් ආයෝජකයන්ගේ ඉහල ආකර්ශනයක් ඇති බව පෙනේ. මෙම අවස්ථාව පරාග යෝජනයට ගනිමින් රජයට අයත් ව්යා පාර කිහිපයක් ද කොටස් නිකුතුවකට යාමට අපේක්ෂා කරන බව ද අනාවරණය වෙයි. කෙසේ නමුත් තවමත් විදේශීය ආයෝජකයන් අපේක්ෂිත පරිදි කොළඹ කොටස් වෙළ`ද පොළ මිළදී ගැනීම් ස`දහා තියුණු උනන්දුවක් දක්වා නැති බව ද නිරීක්ෂණය කළ හැකිය.

ගාමිණී සරත් ගොඩකන්ද
රිවිර 2010.10.03

රටට අවශ්‍ය ආර්ථික ප‍්‍රතිසංස්කරණ කරා

දේශපාලනයේ දී මහජනතාව රවටන්නට හැකිය. එහෙත් හැමදාටම නොවේ. රවටන්නා දිනන අතර රැුවටෙන මහජනතාව තවමත් දේශපාලනඥයන්ට පාඩම් උගන්වන්නට බලා හිදී. එසේ නමුත් ආර්ථිකය රවටන්නට නොහැකිය. විවිධ උපාය ඇතත් එහි අවසානයේ ඇත්තේ ඉල්ලූම හා සැපයුම් සම්බන්ධ න්‍යායයි. නිසි ප‍්‍රතිපත්ති හා කැපවීමෙන් ලබා ගත යුතු ජයග‍්‍රහණ විනා ආර්ථික සංවර්ධනයට කෙටි මාර්ග හෝ තාවකාලික පිළියම් නැත.

රටක් ආර්ථික වශයෙන් බංකොලොත් වන්නේ නැත. වර්තමානයේ මොංගෝලියාව ගැන අඩු තක්සේරුවකින් කතා කළත් මෙයින් අවුරුදු කිහිපයකට කලින් බ‍්‍රසීලය, කොරියාව වැනි රටවල් ගත කළේ ඒ හා සමාන අමිහිරි ආර්ථික පසුබිමකය. නිවාරදි ප‍්‍රතිසංස්කරණ හා නිසි කාලයේ ගත් තීරණ හෙයින් ඒ රටවල ආර්ථිකයේ පිබිදීමක් සිදුවිය. නිදහස ලැබීමෙන් පසු ගතවූ කාලය අවුරුදු හැට දෙකකි. දශක තුනක් අභ්‍යන්තර යුධ ගැටුම් නිසා ආර්ථිකය තියුණු බලපෑමකට ලක්ව තිබුණි. මෙම වාතාවරණය හෙයින් විවෘත ආර්ථික ක‍්‍රමයේ හැබෑ අවස්ථාවන් රටට අහිමි විය. දැන් උදා වී ඇත්තේ රටට අහිමි වූ අවස්ථා යළි ල`ගා කර ගන්නට අවශ්‍ය තීන්දු තීරණ ගත යුතු මොහොතයි.

1948 දී රටට නිදහස ලබන අවස්ථාවේ ආසියාවේ දියුණු රටවල් පහ අතර ශ‍්‍රී ලංකාව පසුවිය. දකුණු ආසියාවේ ලංකාවට ඉහලින් සිටි රටක් නොවීය. එහෙත් 1960 වන විට මේ තත්ත්වය කෙමෙන් පසු බසින්නට පටන් ගත් බව නිරීක්ෂණය කළ හැකිය. තායිලන්තය, දකුණු කොරියාව හා තායිවානය වැනි රටවල් පමණක් ඇමරිකානු ඩොලර් 160 ක පමණ වාර්ෂික ඒක පුද්ගල ආදායමක් ලබමින් ලංකාව හා සමාන ආර්ථීක තත්ත්වයක පසුවිය. මෙම යුගය වන විටත් මෙරට ජාතික ආදායමෙන් සියයට විසිපහක පමණ ප‍්‍රතිශතයක් වැය කරන ලද්දේ සුබසාධනය වෙනුවෙනි. ආහාර සහන මිළට සැපයුන අතර සේවාවන් වශයෙන් නිදහස් අධ්‍යාපනය, නිදහස් සෞඛ්‍ය පවත්වාගෙන ගියේය. මේ යුගයේ සාක්ෂරතාවය අනුව ලෝකයේ ඉහල තැනෙක ලංකාව සිටි අතර සෞඛ්‍ය තත්ත්වයේ ද අඩුවක් නොතිබිණ.

1978 දී සිංගප්පූරුවේ අගමැති ලී ක්වාන් යූ ජේ. ආර්. ජයවර්ධන මහතා හමු වන්නට ආවේ සිංගප්පූරුව ශී‍්‍ර ලංකාව මෙන් දියුණු කරන්නට අවශ්‍ය අත්දැකීම් ලබා ගන්නටය. නමුත් සිංගප්පූරුව ලෝකයේ දියුණුම රටක් කර අගමැති තනතුරෙන් ඉවත්ව යන විට ඔහු සිය අත්දැකීම් ඇතුලත් කර ලියන ලද කෘතියේ දක්වා ඇත්තේ ශ‍්‍රි ලංකාව ගමන් කරන මාවතේ යායුතු නැති වගය. වරක් ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල කියා සිටියේ ශ‍්‍රී ලංකාව අවස්ථාව අහිමි වූ සමාජයක් වශයෙනි. එසේ වූයේ ජාත්‍යන්තර සමාජය තීන්දු ගන්නා විට එය අවබෝධකරගෙන ඒ රටාව සමග ඉදිරියට ගමන් කරන්නට අප සූදානම් වූයේ නැති නිසාය. යටත් විජිත සමයේ වැවිලි වගාවට අවස්ථාව ඇති විට ලංකාව ඉදිරියෙන් සිටියේය. ඉන්පසු පැමිණි කාර්මික, සේවා, මූල්‍ය හා තාක්ෂණික යුග වලදී අවශ්‍ය මොහොතේ නිසි තීන්දු නොගැනීම හෙයින් රටට ලබාගත හැකි ව තිබුණ වේගවත් සංවර්ධන අවස්ථා ගිලිහී ගියේය. එහි අනිටු පල විපාකය වූයේ අතෘප්තිමත් සමාජය ආණ්ඩු වලට එරෙහිව කැරළි ගැසීමයි. රුකියා නැති, ආදායම් උපයන්නට අවස්ථාව අඩු, එක් පෙලැන්තියකට පමණක් ආර්ථිකයේ දොරටු විවෘතව තිබෙන බව පෙනෙන විට දකුණේ පමණක් නොව උතුරේ ද අරගල ඇතිවිය. ආණ්ඩු කිහිපයක් විවිධ සැලසුම් අනුව රට ගොඩ නගන්නට උත්සාහ කළත් සාමාන්‍යයෙන් සියයට පහකට වඩා වැඩි සංවර්ධන වේගයක් ල`ගා කර ගන්නට නොහැකි විය. පරමාදර්ශී රටක් තවත් දසක කිහිපයකට පසු අවාසනාවන්ත ලෙස නොතැකිය යුතු රටක් බවට පත් වූයේ ආර්ථික සංවර්ධනය ගැන බරපතල ලෙස අවධානය යොමු නොකළ හෙයින් බව පැහැදිලි ව තේරුම් ගැනීම අවශ්‍යය.

අසල්වැසි ඉන්දියාව මේ වන විට සියයට දහයක ආර්ථික සංවර්ධනයක් ල`ගාකර ගෙන ඇත. වත්මන් අගමැති මන්මෝහන් සිං මහතා මුදල් ඇමතිවරයා ලෙස කළ ආර්ථික ප‍්‍රතිසංස්කරණ ගණනාවක් හ`දුන්වා දුන්නේය. පුද්ගලීකකරණය පිලිගත් අතර එයාර් ඉන්ඩියා ගුවන් සේවය ඇතුලූ එරට ආර්ථිකයේ ප‍්‍රබල ආයතන රජයේ පාලනයෙන් ඉවත් කළේය. ඉන්දියාවට අලූත් මාවතක් උදාවිය. ණය බරින් මිරිකී සිටි බ‍්‍රසීලය එරට වත්මන් ජනාධිපති ලූලා ඩි සිල්වෝ මහතා පත්වූයේ වාමාංශික ක`දවුර නියෝජනය කරමිනි. නමුත් ඔහු බලයට පත්වීමෙන් පසු දක්ෂිණාංශික ප‍්‍රතිපත්ති අනුව ආර්ථිකය වෙනස් කර වේගවත් සංවර්ධනයක් කරා යමින් සිටී. චීනයේ සිදුවූයේත් වෙනත් සමාජවාදී ආණ්ඩුවල මහජනතාව වෙනුවෙන් ආයෝජනය කරන්නේ හා ව්‍යාපාර මෙහෙයවිය යුත්තේ තමන්ය යනුවෙන් කල්පනා කළ රටවල්වලත් ආකල්ප දැන් වෙනස් ව තිබේ. ශ‍්‍රී ලංකාව තමන්ගේ අනාගතය දෙස වඩා සූක්ෂම ආකල්ප ඇතිව අවධානය යොමු කළ යුතුය.

මෙතෙක් ආණ්ඩු බලය හිමි කරගෙන සිටි කවර දේශපාලන පක්ෂයක් වේවා අනුගමනය කළේ තමන් එකක් මහජනතාවට කියමින් අනෙකක් ක‍්‍රියාත්මක කිරීමයි. මහජනතාවට ඇත්ත කියන්නටත්, රාජ්‍ය ව්‍යවසායයන්හි අසාර්ථකත්වය වෙනුවට පෞද්ගලික අංශයේ සාර්ථකත්වය කෙරෙහි විශ්වාසය තහවුරු කරන්නටත් වැඩ පිළිවෙලක් ඇති කළේ නැත. මේ ව්‍යායාමය තවදුරටත් සිදුවන්නේ නම් එයින් රටට සිදුවන්නේ අවාසියකි. අවම වශයෙන් සියයට දහයක වාර්ෂික ආර්ථික වර්ධනයක් කරා අද ශ‍්‍රි ලංකාවේ ඉලක්කය වීම අවශ්‍යය. එය කළ හැකිය. නමුත් ආණ්ඩුවට පමණක් නොවේ. ආණ්ඩුව කළ යුත්තේ අවශ්‍ය පසුබිම සකස් කිරීමයි. නීති රීති හා යටිතල පහසුකම් නැංවීමයි. පෞද්ගලික අංශය ව්‍යාපාර ආරම්භ කරනු ඇත. අවශ්‍යනම් රජයට තර`ගකාරී ලෙස ව්‍යාපාර කර්මාන්ත ඇරඹිය හැකිය. එසේ නැතිනම් ව්‍යාපාරිකයන් ඉදිරිපත් නොවන කෙෂේත‍්‍ර කෙරෙහි පමණක් රජයේ ආයෝජන ඉලක්ක කළ හැකිය. තමුන්ට සියල්ල කළ හැකිය යන ආකල්පයෙන් කි‍්‍රයා කළහොත් සිදුවන්නේ අසාර්ථකත්වයේ සම්පූර්ණ වගකීම ආණ්ඩුවට දරා ගන්නටය.

තවත් පැත්තක් තිබේ. ආණ්ඩුවට අලූත් ආයෝජන කරන්නට ප5ාග්ධනය නැත. දැනට ආරම්භ කර ඇති සියලූම සංවර්ධන යෝජනා ක‍්‍රම පවත්වාගෙන යන්නේ දෙස් විදෙස් ණය ආධාර ඇතිවය. මේ ණය වෙනුවෙන් වාරික හා පොලිය ගෙවි යුතුය. ණය ලබා ගෙන දියුණු කරන ගුවන් තොටුපොලක් ලාභ ඉපැයිය යුත්තේ ඒ ණය හා පොලිය ගෙවිය හැකි අන්දමට සේවාවන් වැඩි මිලට විකුණමින්ය. විදුලි බලාගාර හෝ තෙල් පිරිපහදු ඇති කරන විට ඒවාට ගන්නා ණය ගෙවි යුත්තේ ඒවායින් ආදායම් උපයා ගෙනය. ආණ්ඩුවට ණය ගනිමින් අලූත් ව්‍යාපාර ඇති කළ හැකි සීමාවක් ද තිබේ. මේ ගෙවී යන වසරේ රජය රුපියල් බිලියන 817.8 ක ආදායමක් උපයන විට රජයේ වියදම රුපියල් බිලියන 1,279 කි. ආදායමට වඩා වැඩි වියදමක් දරන පුද්ගලයෙකුට තමන්ගේ ආදායම වැඩිකර ගන්නට අලූත් ව්‍යාපාර ඇරඹිය හැකි ද? මේ අවුරුද්දේ රජය සිය ආයෝජන වශයෙන් වෙන් කර ඇත්තේ රුපියල් බිලියන 361 කි. එය සියයට දහයක ආර්තික වර්ධනයක් පවත්වාගෙන යන්නට කෙසේවත් ප‍්‍රමාණවත් නැත. එසේ තිබිය දී රජය තව තවත් පුද්ගලික අංශයේ කළමණාකරණයට හා කොටස් පැවරීමට ලක්කළ ලංකා ෂෙල්, එයාර් ලංකා, ටෙලිකොම් වැනි ආයතන නැවත රජය ෂතු කර ගන්නට සූදානම්ව සිටී. මෙම ව්‍යවසාය තව දුරටත් රජයේ පාලනයෙන් බැහැරව පවත්වාගෙන යා හැකි නම් ඒවායේ යහපත් ව්‍යාපාරික ස්වභාවය නිසා රජයට බදු ඇතුලූ ආදායම් වැඩි කර ගත හැකි අතර මහජනතාවට ඒ බදු වලින් සේවයක් සැලසිය හැකිවේ. උදාහරණයක් ලෙස මේ වනවිට රජය රුපියල් බිලියන 250 කට වඩා සුබසාධන කටයුතු සඳහා වාර්ශිකව වැය කරයි. මෙයින් රුපියල් බිලියන 45 ක් පමණ වැය වන්නේ රාජ්‍ය ආයතන පාඩු පියවන්නටය. මහජනතාවට සහන දෙන බව කියමින් අලාබ ලබන සංස්ථාවලට මහජන මුදල් අය වැය හරහා පොම්ප කිරීම ඕනෑම ආණ්ඩුවක හොඳහිත පෙන්වීමක් ලෙස දැකිය හැකිද? ශ‍්‍රී ලන්කන් ගුවන් සේවාව මේ වසරේ රුපියල් බිලියන 12 ක පමණ අලාභයක් අපේක්ෂා කරයි. කිසිදා ගුවන් ගමනක නොයෙදෙන ගැමියන් පවා සීනි හා පරිප්පු බදු හරහා මෙම ගුවන් සේවාව නඩත්තු කිරීම යුක්ති සහගතද?

දුම්රිය හෝ ලංගම හෝ විදුලිය බල මණ්ඩලය හෝ නිසි පරිදි කළමණාකරණය කරන්නට ආණ්ඩුවකට හැකි විය යුතුය. එම ආයතන පාඩු ලබමින් මහජනතාවට සහන මිලට සේවා සපයන බව කිසිවෙකු කියන්නේ නම් එය මහා අසත්‍යයකි. අඩු මිලට දෙන්නට ආණ්ඩුවෙන් සහන ලබනවා පමණක් නොව ආණ්ඩුව මහජනතාවගෙන් බදු අයකර මේ ආයතන වලට ගෙවමින් මුල්‍ය කේෂේත‍්‍රයේ ව්‍යාකූල තත්ත්වයකුත් ඇති කරයි ඒ බව අවබෝධ කර ගත යුතුය. මේ හෙයින් රටේ ආර්ථිකය නංවන නිසි ව්‍යුහාත්මක වෙනස්කම් ඇති කළ යුතු කාලය එළැඹ තිබේ.

යුද්ධයෙන් රට ගලවා ගැනීම ගැන මහජනතාව තුළ ඇත්තේ අසීමිත තෘප්තියකි. එනමුත් මෙම සතුට වැඩි කළක් පවතින්නේ නැත. ආන්ඩුවේ කි‍්‍රයාකාරීත්වය නිසා රුකියා නොලැබෙන විට, බාණ්ඩ මිල අඩු නොවෙන විට, වැඩි වැටුප් නොලැබෙන විට හා සහන සලසන්නට බදු නංවන විට ආණ්ඩුවට එරෙහිව පළමුවෙන් නැගිටින්නේ ද මේ මහජනතාවමය.
මේ වසර ගෙවී යනආකාරය දෙස බලන විට ඉක්මනින් ආර්ථික ප‍්‍රතිපත්ති සම්බන්ධව ධුරදර්ශී නොවුනහොත් ඉදිරි වසර කිහිපය තුළ එහි අනිටු විපාක වලට මුහුණ දෙන්නට සිදුවෙයි. දැනට රජයේ ණය බර රුපියල් ටිලියන හතර ඉක්මවා තිබේ. දේශීය ණය ගැනීම් අඩු කර පොලී අනුපාත පහත දැමීමෙන් තාවකාලිකව මෙරට උද්ධමනය පාලනය කර තිබේ. 1998 වසරේ පැවති සියයට 26 ඉක්මවූ උද්ධමනය අනුව බලන විට මේ වසරේ පවතින සියයට 5 ක පමණ උද්ධමන අනුපාතිකය රටට විශාල අවස්ථාවකි. මෙම අඩු උද්ධමනය මත දේශීය සුලූ ව්‍යාපාර ආරම්භ කිරීම වැදගත්ය. දැනට මිලියනයකට වැඩි රාජ්‍ය සේවයේ රුපියල් දෙදහසක වැටුප් වැඩි කරන්නට රුපියල් බිලියන දෙකක් සොයා ගන්නට අමාරු වී ඇති ආණ්ඩුවක් තව තවත් රජයේ රුකියා දෙන්නේ කෙසේද? ඒ වෙනුවට විකල්පය විය යුත්තේ හැකිතාක් ස්වයං රුකියා, සේවා හා ව්‍යාපාර බිහි වන්නට දිරි දීමයි. එවිට මෙරට කෘෂි හා වෙනත් නිෂ්පාදන වැඩිවීමක් වනු ඇත. දැනට කරන ආනයන සෑහෙන තරමකින් අඩු කර ගත හැකිවෙයි.

මේ වසරේ පළමු මාස හය තුළ ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 1,113 ක භාණ්ඩ හා සේවාවන් මෙරටට ආනයනය කර ඇත. මෙරට අපනයන ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 697.4 ක් පමණකි. මේ අනුව ආනයන හා අපනයන අතර පරතරය 2008-09 කාලයේ දී පැවති සියයට 60 ක පමණ හි`ගය දැන් සියයට 108 දක්වා වර්ධනය වී තිබේ. මෙයින් සිදුවිය හැක්කේ රටේ ආදායම අඩුවීමයි. විනිමය හි`ග වෙන විට යළි රුපියලේ අගය අඩු කිරීමටත්, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලින් කොන්දේසි වලට ණය ගැනීමටති සිදුවනු ඇත. 1992 වසරේ මෙන්ම 2009 දීත් රජය කොන්දේසි රාමුවක් ඇතුලත ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලෙන් විදේශ වත්කම් ලබා ගත් අතර ඒ පිළිවෙතට යළිත් අවතීර්ණ වීම යුතු නැත. රටේ ආනයන හා අපනයන අතර පරතරය වැඩි වීම එයට ඉඩ සලසයි.

මේ අවස්ථාවේ දී රජය කළ යුත්තේ ඉදිරි වසර දහය සම්බන්ධ සවිස්තරාත්මක ආර්ථික ඉලක්කයක් ප‍්‍රකාශයට පත්කිරීමයි. රටට දේශපාලන ස්ථාවරත්වයක් තිබේ. ආරක්ෂාව ගැන ප‍්‍රශ්නයක් නැත. සමාජ ස්ථාවරත්වය ඇති වෙමින් තිබේ. ආර්ථීකය ස්ථාවර කර ගැනීමට නම් ආයෝජකයන්ගේ විශ්වාසය දිනා ගත යුතුය. සැලසුමකට වඩා එය කි‍්‍රයාත්මක න්‍යාය පත‍්‍රයක් නම් වැදගත්ය. එහි දී ඉදිරි වසර දහය තුළ රජයේ බදු ප‍්‍රතිපත්ති, මූල්‍ය ප‍්‍රතිපත්ති, ආයෝජකයන්ට ලබා දෙන සහන හා ඒ සම්බන්ධව ඇති නීති රීති කෙරෙහි නව දැක්මක් අනාවරණය කළ යුතුය. ආකල්පමය වශයෙන් වෙනස් අන්දමකින් බලා අලූත් සංශෝධන ගෙන ආ යුතුය. ජාත්‍යන්තර ආයෝජකයන් හා ප‍්‍රධාන පෙලේ සමාගම් ශ‍්‍රී ලංකාවේ ඇති වාතාවරණය අනුව මෙරටට පැමිණ කලාපයේ රටවල් වෙළ`ද පොලක් සේ සලකා නිෂ්පාදනය කරන කර්මාන්ත ඇති කිරීමට ඉඩ දිය යුතුය. මේ වෙනුවෙන් වෙනම ආර්ථික කලාප ඇති කළ හැකිය. දැනට කර්මාන්ත විහිදී නැති නැගෙනහිර, ඌව හා සබරගමුව වැනි පලාත් කෙරෙහි මේ මගින් සංවර්ධනය කළ හැකි වනු ඇත.

මෙම වෙනස්කම් වෙනුවෙන් තීන්දු ගැනීම පහසු නැත. ආර්ථීක ප‍්‍රතිසංස්කරණ ගැන මහජනතාවට ඇත්තේ විමතියකි. වාහන බදු අඩු කරන විට එයට එරෙහි වූ නමුත් පරණ වාහන වෙනුවට අලූත් වාහන රටට එන විට හා වාහන වැඩි වැඩියෙන් ආනයනය නිසා රටට වැඩි ආදායමක් බදු වශයෙන් ලැබුණ බව අවබෝධ කරගැනීම වැදගත්ය. වෙනස් දෙයක්කරන විට මහජනතාව හා විරුද්ධ දේශපාලන පක්ෂ එයට එරෙහි වෙයි. මේ නිසා ආර්ථිකය සම්බන්ධව වුවත් අලූත් ප‍්‍රතිපත්ති හා වෙනස්කම් ඇතිවන විට විරෝධතා ඇතිවිය හැකිය. ඒවාට අවනත වී මේ සියයට පහක ආර්ථික සංවර්ධන වේගයේ දිගටම ගමන් කිරීම එකකි. එවිට ජනප‍්‍රිය නායකයෙකු විය හැකිය. එහෙත් අනාගතයේ මහජනතාව ගරු කරන්නේ ඔවුන්ගේ දරුවන්ට යහපත් ආර්ථිකයක් ගොඩනගා ඇති බව තේරුම් ගැනීමෙන් පසුවය.

ගාමිණී සරත් ගොඩකන්ද

2011 වසරේ අය වැය හා ජනතාවගේ අපේක්ෂා

එළැඹෙන 2011 වසර වෙනුවෙන් නොවැම්බර් දෙවැනි සතියේදී ඉදිරිපත් කිරීමට යෝජිතව ඇති අයවැය ලේඛනය සම්බන්ධයෙන් මහජනතාවගෙන් හා රටේ ආර්ථිකය ගැන උනන්දුවක් දක්වන සංවිධාන වලින් අදහස් හා යෝජනා ලබා ගැනීමට මුදල් අමාත්‍යංශය සුදානම් වෙයි. වසර කිහිපයක් තිස්සේ අය වැය සකසන අතර මෙවැනි අදහස් ලබා ගැනීමට මුදල් අමාත්‍යංශයේ අයවැය දෙපාර්තමේන්තුව උනන්දු වූ අතර එමගින් සංවර්ධනයට වඩා ඉඩදෙන හා මහජනතාවගේ කැමැත්ත ගැන අවධානය යොමු කරන අය වැය සැලැස්මක් ඉදිරිපත් කරන්නට අවකාශ ලැබෙනු ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ.

සාමාන්‍යයෙන් අය වැය දෙපාර්තමේන්තුව රජයේ අමාත්‍යංශ, දෙපාර්තමේන්තු හා අනුබද්ධ ආයතන වලින් රටේ සංවර්ධන සැලසුම් හා ඉදිරි කාලය තුළ යෝජනා කර ඇති ව්‍යාපෘති පිළිබ`දව අදහස් විමසයි. රජයට ආදායම් උපයා ගත හැකි අංශ හා මහජනතාවට සෙත සැලසෙන අලූත් ව්‍යාපෘති ගැන මූලික අදහස් අයවැය වාර්තාවට ගොනු වන්නේ මේ අනුවය. සාකච්ඡුා වට ගණනාවකට පසු අවශ්‍ය තීරණ ගැනේ. එක්තරා කාලයක අය වැය අතිශය රහසිගත ලේඛනයකි. මහජනතාව, ව්‍යාපාරිකයන් හා දෙස් විදෙස් ආයෝජකයන් ඒ කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් දක්වති. එනමුත් වර්තමානයේ රටේ ආදායම, වියදම හා ප‍්‍රතිපත්ති සම්බන්ධව මූලික අවබෝධයක් පවතින හෙයින් මෙම අය වැය යෝජනා මගින් ඉදිරිපත් විය හැකි කරුණු ගැන දළ අදහසක් පොදු ජනතාවට ඇත. සාමාන්‍යයෙන් භාණ්ඩ මිල අඩු වැඩි කිරීම, බදු සංශෝධන හා සැලසුම් අනාවරණය කිරීම අය වැය මගින් නිශ්චිතව ප‍්‍රකාශ කළ යුගය අවසන් වී ඇති අතර ජාත්‍යන්තර ආර්ථීකය, එමගින් රටට අත්වන බලපෑම මෙන්ම දේශීය මූල්‍ය හා සමාජ තත්ත්වය විමසා අවශ්‍ය පරිදි ඕනෑම අවස්ථාවක බදු සංශෝධන හා සංවර්ධන සැලසුම් ප‍්‍රකාශයට පත් කරන බවක් දක්නට තිබේ.

දේශීය නිෂ්පාදකයන්ගේ අල, ලූනු වැනි නිපැයුම් වෙළ`ද පොළට පැමිණෙන අවස්ථාවේ දී ආනයන බදු නංවන අතර ඇතැම් අත්‍යවශ්‍ය නොවන නමුත් රජයේ බදු ආදායම නංවන කේෂේත‍්‍ර අක‍්‍රීයවන අවස්ථාවේ දී ඒ වෙනුවෙන් බදු ලිහිල් කිරීම මගින් වැඩි අවස්ථාවන් උදා කිරීමට ද රජය උනන්දු වන බව දක්නට හැකිය.

2011 වසරේ අය වැය සකස් කිරීමේ දී රජය තමන් ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලට දක්වන ලද රාමුව කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු කරනු ඇතැයි අපේක්ෂා කළ හැකිය. අය වැය හි`ගය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් සියයට හතකට අඩු වනු ඇතැයි ප‍්‍රධානක ආයතන අපේක්ෂා කරයි. 2009 වසරේ දී මෙරට දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ ප‍්‍රතිශතයක් වශයෙන් අය වැය හි`ගය සියයට 9.9 ක් වූ අතර ගෙවී යන වසරේ දී එය සියයට 8 ක සීමාවේ පවත්වාගෙන යා හැකි වෙතැයි යෝජනා කර තිබුණි. බදු සංශෝධන හා බලාපොරොත්තු වූ රජයේ ආදායම් ලැබීම මත එහි අවසාන දත්ත තීරණයවනු ඇත. මේ වසරේ දී රජය බදු මගින් රුපියල් බිලියන 729 ක් ඉලක්ක කර තිබුණි. මේ වසරේ ගතවූ මාස හය ඇතුලත රුපියල් මිලියන 355,409 ක බදු ආදායමක් රජය උපයාගෙන තිබේ. එය පසුගිය වසරේ සමාන කාල සීමාව තුළ උපයා ගෙන තිබුණ රු. මිලියන 289,749 ක බදු ආදායම සමග සස`දන විට සියයට 22 ක වර්ධනයකි.

2011 වසරේ අය වැය ඉදිරියේ රජයේ හා අනුබද්ධ ආයතන වල සේවක වැටුප් වැඩි කිරීමේ යෝජනාව රජයට අභියෝගයක් වනු ඇත. 2010 වසරේ රජයේ වියදම් වලින් රුපියල් බිලියන 102.5 ක් රජයේ සේවක වැටුප් වෙනුවෙන් වෙන් කර තිබුණ අතර එයින් රුපියල් බිලියන 93 ක් විශ‍්‍රාම වැටුප් ගෙවීම වෙනුවෙනි. අද වන විට විශ්ව විද්‍යාල ආචාර්ය මට්ටමේ සිට සාමාන්‍ය සේවකයා දක්වා සියලූම දෙනා වැටුප් වැඩි වෙතැයි බලාපොරොත්තු වෙති. යුද වියදම් අඩු වීම ගෙවී යන වසරේ දී වැටුප් වැඩි කිරීමක් නොකර සමස්ථ රාජ්‍ය සේවයේ වැටුප් විෂමතා සම්බන්ධව පුලූල්ව සොයා බලා අවශ්‍ය සංශෝධන කරන බවට කළ ස`දහන රජයේ සේවකයන්ගේ අපේක්ෂා දල්වා ඇත. කෙසේ නමුත් සතුටුදායක මට්ටමකින් වැටුප් වැඩි කරන්නට රජය අතිරේකව වැය කළ යුතු රු. බිලියන 10-20 අතර ප‍්‍රමාණය උපයා ගැනීමට ඇති මාර්ගය සොයා ගැනීම රජයට පහසු එකක් නොවේ. රජයේ ආදායම එවැනි තත්ත්වයක පවතින් නමුත් පෞද්ගලික අංශය මේ වන විට සාර්ථක දියුණුවක් දක්වා තිබේ. නිකුත් වී ඇති වානිජ බැංකු මූල්‍ය වාර්තා හා කොටස් වෙළ`ද පොළ ලැයිස්තු ගත සමාගම් වල මූල්‍ය වාර්තා පරික්ෂා කරන විට ඒවායේ බදු ගෙවීමෙන් පසු ලාභය කැපී පෙනෙන එකකි. මෙම ලාබයෙන් කොටසක් සේවකයන් හා කොටස් කරුවන් අතර බෙදා දෙන්නට පුද්ගලික අංශයේ සමාගම් තීරණය කරනු ඇත. වානිජ බැංකු වල අදික ලාභය ආයෝජනය කිරීමට වඩා බැංකුවේ ප‍්‍රාග් ධනය නැංවීමේ අවස්ථාව වෙනුවෙන්උපයෝගී කර ගන්නට ශ‍්‍රී ලංකා මහ බැංකුවෙන් අවසර ඉල්ලා ඇති බව ද අනාවරණය වෙයි. සමාගම් ගණනාවක් තමන්ගේ ලාභ ආයෝජනය කිරීමට අවස්ථාව ගැන අධ්‍යයනය කරමින් සිටින අතර ඒ වෙනුවෙන් ඉක්මන් ඉඩකඩ නොමැතිවීම ගැන කනස්සල්ලෙන් සිටින බව ද වාර්තා වෙයි. මෙවැනි අවස්ථාවක 2011 වසරේ අය වැය මෙම සමාගම් වලට ආයෝජන අවකාශය සපයමින් තව තවත් රුකියා උත්පාදනයට ඉඩ දෙන අතර රජයේ බදු ප‍්‍රතිපත්ති තවත් ලිහිල් කළ යුතුව තිබේ. එවිට ආර්ථිකය ප‍්‍රසාරණය වනු ඇත. ඒ මගින් කෙටි කාලීන වාසි අත්කර ගැනීමකට වඩා දීර්ඝ කාලීන ප‍්‍රයෝජන රටට ල`ගා කර ගත හැකි වනු නියතය.

2011 වසරේ අය වැය යෝජනා වලදී ප‍්‍රාදේශීය මට්ටමින් නව ව්‍යවවසායකත්ව අවස්ථා ඇති කිරීම කෙරෙහි වැඩි අවදානය යොමු කිරීම වටී. දැනට අඩු වී ඇති බැංකු පොලී අනුපාතයන් හි වරප‍්‍රසාද ලබමින් නව තරුණ ව්‍යාපාර ජාලයක් ඇති වීම රටට හිතකරය. කෘෂිකර්ම, ෂත්ව පාලන හා සංචාරක යන කේෂේත‍්‍ර ඉක්මනින් වැඩෙන හා වැඩි දියුණුවක් කරා කෙටි කාලයකින් ල`ගාවිය හැකි අංශයන්ය. ඒ වෙනුවෙන් නව ප‍්‍රතිපත්ති රාමුවක් ද දිරිගැන්වීම් ද පලාත් හා ප‍්‍රාදේශීය මට්ටමින් ඇති කිරීම වටිනා බව ස`දහන් කළ යුතුය.
මැද පෙරදිග ඇතුලූ රටවල සේවය කරන ශ‍්‍රී ලාංකිකයන් සම්බන්ධයෙන් දුක්බර කතාන්දර වාර්තාවන නමුත් ගවී යන වසරේ දී එතෙර රුකියා කරන ශ‍්‍රී ලාංකිකයන් මෙරටට එවන මුදල ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 3.8 ඉක්මවනු ඇතැයි ශ‍්‍රී ලංකා මහ බැංකුව ගණන් බලා තිබේ. දැනට මෙරටටවිනිමය උපයන මාර්ග අතුරින් පළමු තැන ස`දහන් ව ඇත්තේ මෙම ආදායම වන අතර දෙවනුව වැඩිම විනිමය ප‍්‍රමාණයක් රටට ලබා දෙන්නේ ඇ`ගලූම් කර්මාන්තයයි. එනමුත් ඇ`ගලූම් නිපැයුම් වෙනුවෙන් අවශ්‍ය අමුද්‍රව්‍ය ආනයනය වෙනුවෙන් වැය වන මුදල සමග සස`දන විට මෙම ශ‍්‍රී ලාංකිකයන් එවන මුදල විශාල වටිනාකමක් ඇති එකකි. 2005 අවුරුද්දේ මෙරටට විදේශීය ශ‍්‍රමිකයන්ගෙන් ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 1,918 ක් ලැබී ඇති බව මහ බැංකු වාර්තා දක්වයි. 2009 වසරේ දී එය ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 3,330 ක් දක්වා වැඩි වී ඇත.

විදේශීය රුකියාවල නිරත ලාංකිකයන්, ඔවුන්ගේ දරු පවුල් සම්බන්ධයෙන් රජය හෝ සුබසාධනආයතන දක්වන අවධානය එතරම් ප‍්‍රබල නැති බවට ද සමාජයේ අදහසක් පවතී. මෑතක් වන තුරු නුපුහුණු ශ‍්‍රමිකයන් මැද පෙරදිග ඇතුලූ රටවලට යැවීමේදී ඉදිරියෙන් සිටියේ පිලිපීනයවන අතර එරට බලධාරීහු එයින් වන හානි සලකා නොයෙකුත් නීති රීති හා සීමා කිරීම් පනවා ඇති අතර මේ නිසා එවැනි අවස්ථා වෙනුවෙන් ඉල්ලීම් ඇති රටවල් නව වෙළ`ද පොළ සොයමින් සිටින බව ජාත්‍යන්තර වාර්තා දක්වයි. ශ‍්‍රි ලංකාව තානාපති කාර්යාල මට්ටමින් මෙම ශ‍්‍රම වෙළ`දාම පුහුණු හා ශිල්පීය දක්ෂතා ඇති පිරිස එතෙර රුකියා වලට යොමු කිරීම දක්වා පරිවර්තනය කරන්නට උත්සාහ නොකළහොත් නුදුරු කාලයේ දී තව තවත් අනුවේදනීය සිද්ධි වාර්තා වීමට බැරි නැත. අනවබෝධය හෙයින් ව්‍යාජ ඒජන්සි හා එතෙර රුකියා කරන්නන් හරහා උදා කරගන්නා රුකියා අවස්ථා අවසානයේ දී කණගාටුදායක අන්දමට අවසන් වන අතර එය වැලැක්වීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කළ යුතු වෙයි.
ඕනෑම කේෂේත‍්‍රයක් ප‍්‍රාථමික අවධියේ දී නිත්‍යානුකූල රාමුවක් නොමැතිව වර්ධනය වන අතර එය යම් මට්ටමකට පැමිණි විට අවශ්‍ය විධි විධාන පනවා එහි අගය නැංවෙන අයුරින් කි‍්‍රයාත්මක කිරීම වැදගත්ය.

පෞද්ගලික බස් රථ හිමියන්ගේ සංගම් විසින් බස් ගාස්තු වැඩි කරන බවට දන්වා තිබේ. සාමාන්‍යයෙන් ජූලි මාසයේ දී ඉන්ධන මිල, අමතර කොටස් මිල හා බස් රථ නඩත්තුව වෙනුවෙන් සිදුවන වාර්ෂික මිල වැඩිවීම ෂලකා ප‍්‍රතිශතයක් වශයෙන් බස් ගාස්තු වැඩි කිරීමට ජාතික ප‍්‍රවාහන කොමිසම ඉඩ දෙන අතර මේ වසරේ දී මෙම ෂලකා බලන අංශ වල සැලකිය යුතු මිල වැඩි වීමක් වාර්තා වී නැත. කෙසේ නමුත් බැංකු පොලී අනුපාත අඩුවී ඇති හෙයින් බස් කර්මාන්තයේ නිරත හිමිකරුවන්ගේ ණය වෙනුවෙන් ගෙවන වාරික වල යම් අඩු වීමක් ද තිබිය හැකි බව විචාරක මතයයි. බස් ගාස්තු වැඩි කිරීමේ දී අවම ගාස්තුව නැංවීමෙන් වැඩි ආදායමක් ලබා ගැනීම අරමුණ වී තිබේ. ගාස්තු වැඩි කරන හැම අවස්ථාවකදීම මගී ජනතාවට ලැබිය යුතු පහසුකම් සම්බන්ධයෙන් කොන්දේසි පනවන නමුත් ඒවා නිසි ආකාරයෙන් කි‍්‍රයාත්මක නොවන බව පෙනේ. ගාස්තු වැඩි කරන විට එවැනි පැති ගැන සමාලෝචනයක් කිරීම අවශ්‍යය.

කොළඹ කොටස් වෙළ`ද පොළ ගනුදෙනු තවදුරටත් පිබිදීමක් වාර්තා කරයි. බ‍්‍රහස්පතින්දා ගනුදෙනු අවසන් වන විට සියලූ කොටස් මිල දර්ශකය ඒකක 6303 ඉක්මවා ගිය අතර ලබන සතියේ ගනුදෙනු තව දුරටත් ඉහල ඉල්ලූමක්න් පවතිනු ඇතැයි තැරුව්කාර සමාගම් කියයි. මෙතෙක් පනවා තිබුණ සියයට දහයක මිළ සීමාව ඉවත් කරන්නට තීරණය කිරීම නිසා තරගකාරීත්වය ඉහල යා හැකියැයි අපේක්ෂා කෙරේ. ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය සම්බන්ධයෙන් රජය ලැබූ ස්ථාවරත්වය මෙහිලා විශේෂයෙන් බලපාන්නට ඇති බව ආයෝජන උපදේශකයෝ දක්වති. අන්තර් ජාතික මූල්‍ය අරමුදලේ නිරීක්ෂණ අනුව ආර්ථිකයේ ගමන් මග යහපත් බව පෙන්වා දීම, ඉතුරුම් පොලී අනුපාත හා භාණ්ඩාගාර බිල්පත් පොලී අනුපාත පහත වැටීම කොටස් වෙළ`ද පොළ කෙරෙහි දේශීය ආයෝජකයන් ආකර්ශනය වීමට බලපා ඇති තවත් ප‍්‍රධාන හේතු බව ඔවුහු පෙන්වා දෙති. මේ අතර තහවුරු කරන ලද ආරංචි මාර්ග වලට අනුව ලාෆ් ගෑස් සමාගම, ලංකා මිල්ක් ෆුඞ්, විදුල්කා ඇතුලූ සමාගම් කිහිපයක් කොටස් නව නිකුතු ස`දහා විනිමය හා සුරුකුම් කොමිසමේ අවසරය ලබා ඇත.

ගාමිණී සරත් ගොඩකන්ද

ලංකාවේ ණය ඉහල ගිහින්

දේශීය හා විදේශීය වශයෙන් ශ‍්‍රී ලංකාව ලබාගත් ණය ප‍්‍රමාණය ඉහල ගොස් ඇතැයි මේ දිනවල අවධානයට ලක්ව ඇති කාරණයකි. ණය ගන්නේ ඇයි? පිළිතුර රටට ලැබෙන ආදායම ප‍්‍රමාණවත් නොවීම නිසාය යන්නය. ආදායම හා වියදම අතර පරතරය දරා ගත නොහැකි අවස්ථාවක ඕනෑම රටකට හෝ පුද්ගලයෙකුට සිදුවන්නේ ණය මුදලක් ගෙන අය වැය අතර හි`ගය පියවා ගැනීමටය.

පුද්ගලයෙකුට ණය ගැනීමේ දී විශ්වාසය, එම ණය ආපසු ගෙවන්නට ඇති හැකියාව ගැන සාක්ෂි ඉදිරිපත් කරන්නට සිදුවෙයි. වානිජ බැංකුවකින් ණයක් ගන්නා විට පොලිය අඩුවන අතර ඒ වෙනුවෙන් පුද්ගල ඇපකරුවන් හෝ දේපොලක් ඇපයට තබන්නටත් සිදුවෙයි. මුදල් ණයට දෙන පුද්ගලයන් ද ඇත. ඔවුන් ණයට දෙන්නේ වැඩි පොලියටය. ඒ ණය ලබා ගෙන හැමදාමත් ණය කරුවන් වී ජීවිතය නැති නාස්ති කර ගත් පුද්ගලයන් සමාජයෙන් හ`දුනා ගත හැකිය. ආණ්ඩු වල ණය ගැනීම ද එයට වඩා වැඩි වෙනසක් නැත. සහන පදනමකින් දෙන ණය. ජාත්‍යන්තර බැංකු වලින් පොලියට ගන්නා ණය හා හදිසියට දේශීය බැංකු වලින් ගන්නා ණය වශයෙන් විවිධ මාර්ග වලින් ආණ්ඩු මුදල් ණයට ගනී.

ණය ගැනීම වරදක් නොවේ. එය තම ව්‍යාපාරය දියුණු කර ගැනීමට හෝ ආදායම වැඩි කර ගැනීමේ ආයෝජනයක් වශයෙන් භාවිතා කළ යුතුය. ණයට ගන්නා මුදලින් එදිනෙදා ජීවත් වී හො`දින් කා බී වෙසෙන්නෙකුට අවසානයේ දී ණය ගෙවා ගත නොහැකිව ණය බර නිසා සිදුවන්නේ අවසාන කාලය දුඛිතව ගත කරන්නටය. ගන්නා ණය ඵලදායක, එය ගෙවන්නට ආදායමක් උපයන ව්‍යාපෘතියක වැය කළ හැකිනම් නිසැක වශයෙන්ම එය ප‍්‍රාග්ධනයකි. පුද්ගලයෙකු ණය ගන්නා විට ඔහුට ඇති ආදායම් මාර්ග ගැන සොයා බලන නමුත් රටක් ජාත්‍යන්තර සමාජයෙන් ණය ඉල්ලා සිටීෙසේ දී සැලකිලිමත් වන්නේ ඒ රටේ දේශපාලන, ආර්ථික හා සමාජ පසුබිමයි. ජාත්‍යන්තර සමාජයේ රටවල් ගණනාවක් ණය බර නිසා බලවත් අපහසුතාවන්ට පත්වූ අවස්ථා ඉතිහාසයේ ඇත. එහෙත් එම කිසිදු රටක් ලෝක සිතියමින් මැකී ගොස් හෝ ණය හිමි රටක් විසින් පවරා ගත් අවස්ථාවක් ගැන ස`දහන් නොවේ. බ‍්‍රසීලය ණය බර නිසා ලෝකයේ අවධානයට පාත‍්‍ර විය. එසේ නමුත් ආර්ථීක ප‍්‍රතිසංස්කරණ හා නිවැරදි ප‍්‍රතිපත්ති මත ක‍්‍රියා කිරීම නිසා අද බ‍්‍රසීලය ලෝක ආර්ථීකයේ කැපී පෙනෙන රටකි.

ශ‍්‍රී ලංකාව ද එසේය. 1989 වසරේ දී මෙරට දළ දේශිය නිෂ්පාදිතය මෙන් සියයට 108.7 ක මුදල් ප‍්‍රමාණයක් දේශීය හා විදේශීය වශයෙන් ණය ගැති වී සිටියේය. රටේ අවුරුද්දක මුලූ නිෂ්පාදනයම පැවරුවත් ණය ගෙවා ගත නොහැකි රටක් ව පැවතියත් ජාත්‍යන්තර සංවිධාන, දේශීය ණය හා ආර්ථීකය කළමණාකරණය කිරීම නිසා මේ ණය බර පසුගිය වසර අවසානය වන විට දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් සියයට 86.2 ක් තෙක් ගෙන එන්නට සමත්විය. මෙහිදී සිදුවන්නේ ණය අඩු කර ගැනීමටත් වඩා රටේ නිස්පාදනයවැඩි කර ගැනීම බව ස`දහන් කළ යුතුය.

කෙසේ හෝ දැනට නිල වශයෙන් ශ‍්‍රී ලංකා මහ බැංකුව නිකුත් කළ අලූත්ම වාර්තාව අනුව 2010 වසරේ ජුනි මාසය අවසන් වනවිට ශ‍්‍රී ලංකාවේ සම්පූර්ණ ණය ප‍්‍රමාණය රුපියල් බිලියන 4,347.5 කි. රුපියල් ටි‍්‍රලියන හතරක් යනු අති විශාල මුදලකි. මෙයින් රුපියල් බිලියන 2,544.2 ක් දේශීය ණය වන අතර විදේශීය ණය රුපියල් බිලියන 1,803.3 කි. දේශීය ණය අතුරින් රුපියල් බිලියන 517.2 ක් භාණ්ඩාගාර බිල්පත් වශයෙන් පවතී. තවත් රුපියල් බිලියන 1,533.4 ක් පවතින්නේ භාණ්ඩාගාර බැ`දුම්කර වශයෙන්වන අතර රුපියල් වලින් ආණ්ඩුව ගත් ණය ප‍්‍රමාණය බිලියන 103.8 ක් වශයෙන් ස`දහන්ය. 2009 වසරේ ජුනි මාසය සමග සස`දන විට මෙම ණය ප‍්‍රමාණය සියයට 4.5 කින් ඉහල ගොස් තිබේ.

ශ‍්‍රී ලංකාව මෙතරම් විශාල මුදලක් ණය වී ඇත්තේ නිදහසින් පසු ගත වූ හැට දෙකක කාලය ඇතුලත දීය. 1950 වසරේ මෙරට මුලූ ණය ප‍්‍රමාණය රුපියල් මිලියන 654 ක් ව තිබිණ. එය ඒ වන විට තිබුණ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ සියයට 16.9 ක ප‍්‍රතිශතයකි. 1960 අවුරුද්ද අවසන් වන විට ද ණය ප‍්‍රමාණයේ කැපී පෙනෙන වැඩිවීමක් නැත. එය රුපියල් බිලියන 2,282 කි. මෙරටට විවෘත ආර්ථීකය හ`දුන්වා දුන් 1978 වසර අවසන් වන විට මෙරට දේශීය ණය ප‍්‍රමාණය රුපියල් මිලියන 16,368 ක් විදේශීය ණය රුපියල් මිලියන 14,583 ක් සහ සම්පූර්ණ ණය රුපියල් මිලියන 30,951 ක් වූ අතර එය එවකට පැවති දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් සියයට 72.5 කි. දෙස් විදෙස් ණය බර රුපියල් ටි‍්‍රලියනය ඉක්මවූයේ 1999 අවුරුද්දේ දීය. එම අවුරුද්දේ මෙරට ණය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ ප‍්‍රතිශතයක් වශයෙන් සියයට 95.1 කි. 2003 සිට මේ දක්වා දේශී්‍ය වශයෙන් ණය ගැනීම් සීඝ‍්‍රව වැඩි වී ඇති බව පෙනෙන්නට තිබේ. විදේශීය ණය ක‍්‍රමාණුකූලව වැඩි වූ නමුත් දේශීය ණය රුපියල් ටි‍්‍රලියන 2.4 ක් වන විට විදේශීය ණය රුපියල් ටි‍්‍රලියන 1.7 කට සීමා වී තිබුණි. විදේශීය ණය රුපියල් වලින් ගණන් බැලීමේ දී රුපියලේ අගය අවප‍්‍රමාණය වීම ද සැලකිල්ලට ගත යුතුය. 1978 දී රුපියල් 68.00 ක් පමණ වූ ඇමරිකානු ඩොලරයක අගය 2005 වසරේ දී රු. 100.19 ක් බවටත් 2009 අවසන් වන විට රු. 114.34 ක් බවටත් අවප‍්‍රමාණය විය. ඒ අනුව ඇමරිකානු ඩොලර් 100 ක ණ්‍යක් වෙනුවෙන් ගෙවිය යුතු ණය වාරිකය හෝ පොලිය රුපියල් වලින් ගණන් බැලීමේ දී 1978 දී රුපියල් 680 ක් වූවා නම් 2009 දී එය රුපියල් 1140 ඉක්මවන මුදලකි. එහෙත් ශ‍්‍රී ලංකාව පසුගිය අවුරුද්දක කාලය ඇතුලත ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලින් ලැබූ ඩොලර් ණය හා තවත් විදේශ සංචිත ඉහල යාම නිසා රුපියලේ අගය ශක්තිමත් වූ අතර සැප්තැම්බර් මාසයේ මුල ඇමරිකානු ඩොලරයක විකුනුම් මිල සදහන් වූයේ රු.112.65 ක සීමාවේය. මේ නිසා රුපියල් වලින් ණය බර ගණන් බැලීමේ දී රටට විශාල වාසියක් හිමිවිය.

කෙසේ වෙතත් 2010 අයවැය ලේඛනය අනුව රුපියලක් උපයන විට එයින් ශත තිස් හයක් වැය කරන්නට සිදු වූයේ දේශීය හා විදේශීය වශයෙන් ලබා ගත් ණය වෙනුවෙන් පොලී ගෙවීමටය. ණය වාරිකය මෙයට අමතරවය. අය වැය ලේඛනයේ ස`දහන් වූ ආකාරයට රුපියල් මිලියන 138,205 ක මුදලක් එම වසරේ දී ණය පොලී වෙනුවෙන් වෙන්කරන්නට රජයට සිදුවී තිබුණි. එපමණක් නොවේ, එය 2009 වසරට වඩා සියයට තිහකින් වැඩිවීමක් හෙයින් එවැනි වියදමක් අවුරුද්දක් පාසා රටට මහජනතාවට විශාල බරක් බව අවබෝධකර ගත යුතුව තිබේ.

රජය ලබා ගන්නා දේශීය ණය භාණ්ඩාගාර බිල්පත් හා බැ`දුම්කර වශයෙන් පවතින නිසා බොහෝ විට මේවා ආපසු ගෙවන්නේ අලූත් මුදල් නෝට්ටු වලින්ය. මෙවැනි බැ`දුම්කර නිදහස් කිරීමක දී රටේ පවතින මුදල් සංසරණය ඉහල යාම නිසා උද්ධමනයට එය අනිවාර්යය බලපෑමක් සිදුකරයි. මෑත කාලය තුළ උද්ධමනය සියයට පහක් හයක් වැනි අඩු අගයකට පත්ව ඇති අතර උද්ධමනය පාලනය කර ගැනීමේ අදහසක් වශයෙන් රජය දේශීය ණය ගැනීම් සීමා කරමින් හා එවකට වැඩි පොලී අනුපාතයක් අනුව නිකුත් කර තිබුණ භාන්ඩාගාර බිල්පත් හා බැ`දුම්කර අඩු පොලී අනුපාතයකට යළි විකුණමින් සිටී. මෙයින් අවුරුදු තුන හතරකට පෙර සියයට 17-20 අතර තිබුණ එම පොලී අනුපාත පසුගිය සතියේ භාණ්්ඩාගාර බිල්පත් හා බැ`දුම්කර වෙන්දේසියේ දී සියයට 7-8 අතර දක්වා පහත වැටී ඇති අතර එය මෙරට උද්ධමනය අඩු කර ගැනීමට බලපා ඇති ප‍්‍රධාන සාධකයක් බව ස`දහන් කළ යුතුය.

රජය ලබා ගන්නා විදේශ ණය ආපසු ගෙවීමට නම් රටට ඩොලර් උපයා ගත යුතුය. දැනට ශ‍්‍රී ලංකාවට විදේශ විනිමට උපයන ප‍්‍රධානතම ආදායම් මාර්ගය වී ඇත්තේ මැදපෙරදිග ඇතුලූ ලෝකයේ නොයෙක් රටවල රුකියාව කරන ලාංකිකයන් මෙරටට එවන මුදලයි. ඩොලර් වලින් ලැබෙන මෙම මුදල් හා අපනයන ආදායමෙන් සෑහෙන කොටසක් රටේ විදේශීය ණය ගෙවන්නට වැය වෙයි. 2005 අවුරුද්දේ මෙරටට විදේශීය ශ‍්‍රමිකයන්ගෙන් ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 1,918 ක් ලැබී ඇති අතර 2009 වසරේ දී එය ඇමරිතානු ඩොලර් මිලියන 3,330 ක් දක්වා වැඩි වී ඇත. එපමණක් නොවේ කර්මාන්ත හා කෘෂිකාර්මික අපනයන ඉපැයීම් වැඩි වෙමින් තිබේ. මෙය විදේශීය ණය ආපසු ගෙවීමට හැකියාව ලැබෙන ලිහිල් වාතාවරණයක් ඇති කරන පසුබිමකි.
නිදහස ලබා අවුරුදු හැට දෙකක් ගත වු රටට අවුරුදු තිහක් ගෙවන්නට සිදුවූයේ කැරළි කෝලාහල හා අභ්‍යන්තර සිවිල් යුද්ධයක් සහිත පසුබිමකය. රටේ නිෂ්පාදනයෙන් විශාල කොටසක් යුධ වියදම් වශයෙන් වැය කරන්නට සුදු වූ අතර සංවර්ධන ආයෝජනය බෙහෙවින් සීමා සහිත විය. එපමණක් නොවේ. යුධමය වාතාවරණය හෙයින් දෙස් විදෙස් ආයෝජන සීමාසහිත වූ අතර එය රටේ ආදායම නංවන්නට අයහපත් ලෙස බලපෑවේය. යුද්ධය අවසන් වීම සමග මෙම වාතාවරණය වෙනස් වෙමින් පවතී. රටට ලැබෙන ආදායමත්, ලබා ගන්නා ණයත් උණ්ඩ හා වෙඩි බෙහෙත් වෙනුවට නොව අලූත් කර්මාන්ත, ව්‍යවසාය වෙනුවෙන් වැය කරන්නට හැකි අවස්ථාවක් උදා වී තිබේ.
මෙය වඩා භාරධූර අන්දමින් අවධානය යොමු කළ යුතු මොහොතකි. උදා වූ වකවානුව සැනසිලිදායක එකක් බව සිතමින් සියලූ සුඛෝපභෝගී දේ වෙනුවෙනුත් දුර දිග නොසිතා වියදම් කිරීමටත් කටයුතු කළහොත් සිදුවන්නේ තව තවත් ණය ගැනීම පමණකි. රජය දැන් සැලසුම් කර ඇති අන්දමට දේශීය ණය අඩු කර විදේශී්‍ය ණය සමග තුලනයක් ඇති කිරීමටත් පොලී අනුපාත අඩු කර දේශීය ණය පොලිය අඩු කරගෙන උද්ධමනය සීමා කිරීමටත් උත්සුක වීම ඉතා වැදගත් ව්‍යුහාත්මක වෙනස් කමකි. දැනට මෙරට ආදායමින් ණය පොලිය හැරුණ විට සැලකිය යුතු වියදමක් දරන්නට සිදුවන්නේ අලාභ ලබන රාජ්‍ය ආයතන නඩත්තුව වෙනුවෙනි. එම මුදල ද සීමා කර ගත හැකි වුවහොත් ණ්‍ය ගෙවන්නට හැකි අන්දමේ ආර්ථීක වර්ධනයක් ල`ගා කර ගත හැකිය. මුලින් ද ස`දහන් කළ ආකාරයට ණය ගැනීම අයහපත් නැත. සිදුවිය යුත්තේ එකී ණය ආදායම් උපදවන මාර්ග වල යොදවා එයින් ධනය උපයා ණය ආපසු ගෙවීමයි.එය කළ හැකිය.එසේ කළ හැකි වන්නේ හැකි තාක් ධනය උපදවන ව්‍යවසායකයන් දිරිමත් කිරීමෙනි. මෑත අවුරුදු කිහිපය තුළ ල`ගා කර ගෙන ඇති සියයට පහක පමණ වන සාමාන්‍ය ආර්ථීක වර්ධනයෙන් ණය ගෙවිමින් යළ යළිත් ණය ගනිමින් රටට සාම්ප‍්‍රදායික රාමුවක ජීවත් විය හැකිය. එයින් මිදෙන්නට නම් සියයට දහයක වත් ආර්ථික වර්ධනයක් අවශ්‍යය. එය කළ හැක්කේ නිසි අවබෝධයක් ඇතිව විප්ලවකාරී ආර්ථීක ප‍්‍රතිසංස්කරණයකින් පමණකි. බ‍්‍රසීලයේ නායක ලූලා ඩි සිල්වා මහතා වාමාංශික ක`දවුරෙන් පැමිණ රට තුළ කරන ලද ආර්ථීක ප‍්‍රතිසංස්කරණ හෙයින් එරට අභිමානය වඩවා ගෙන ඇත්නම් ශ‍්‍රී ලංකාවට එසේ කරන්නට ආත්ම ශක්තියක් ඇති කර ගත හැකිය.

ගාමිණී සරත් ගොඩකන්ද
ඉරිදා ලංකාදීප 2010.09.12